فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چگونگی رابطه علم و فعل امام از مسائل مهم اعتقادی شیعه است. روایات تاریخی در مواردی(مانند علم برخی ائمه به چگونگی شهادت و در معرض قرار گرفتن برای شهادت) تنافی ظاهری فعل ایشان با برخی احکام مسلّم اسلامی (مانند حرمت قتل نفس) را نتیجه می‎دهد. عدم جامعیت پژوهش‌های موجود برای برون‎رفت از این تنافی و مخالفت با برخی اصول مسلّم اعتقادی و فقهی شیعه، دستیابی به نظریه صحیح در موضوع مذکور را ضروری می‌سازد. تحقیق حاضر برپایه روش توصیفیـ تحلیلی مبتنی بر روایات شیعی در تلاش است براساس رابطه میان مراتب وجودی و علم و فعل امام، تنافی فوق‌الذکر را رفع نماید. یافته‎ها نشان می‎دهد که حل تنافی مذکور به کشف کیفیت تأثیر مراتب وجودی امام بر حکم مترتب بر علم و فعل امام وابسته است. برخلاف اقرار عدّه‎ای که قیام امام حسین(ع) را صرفا بر اساس علم مرتبه نوری و الهی می‌دانند، صحیح این است که این علم به طرق عادی نیز ثابت شده است، لکن نمی‎توان توجیهی را که برای اقدام برخی امامان به شهادت گفته شده است، نسبت به اقدام امام حسین(ع) بیان نمود، یعنی فعل امام از جهت الهی متعلَّق تکلیف نیست و از جهت بشری متعلَّق تکلیف است.