بررسی الگوهای رفتار خودتخریبگری در دانشجویان افغانستان و تدوین بسته آموزشی برای اصلاح الگوهای رفتارخود تخریب
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد روانشناسی شناختی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.مشهد، ایران.
3 دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی وروانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
5 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22067/tpccp.2025.88388.1656چکیده
هدف: هدف از پژوهش حاضر، در دو مرحله اصلی دنبال شد: نخست، شناسایی و مدلسازی مهمترین الگوهای رفتار خودتخریبگری در میان دانشجویان، و دوم، تدوین یک بسته آموزشی جامع با هدف اصلاح و کاهش این الگوهای رفتاری در جمعیت دانشجویی است.روش:این پژوهش با رویکردی آمیخته (کمی-کیفی) اجرا شد. در فاز کمی، از یک طرح پژوهشی پیمایشی استفاده شد. دادهها با توزیع پرسشنامه آزمون الگوهای خودتخریبگر آقامحمدیان در میان دانشجویان دانشگاه هرات که دارای الگوهای خودتخریبگر بودند، گردآوری شد.در فاز کیفی و توسعهای، با هدف آمادهسازی بسته آموزشی، یک برنامه درمانی دهجلسهای تدوین شد. این بسته آموزشی برای پنج الگوی کلیدی خودتخریبگر طراحی شده و مبتنی بر رویکردهای درمانی معتبر و متنوعی بود. منابع و رویکردهای درمانی استفادهشده شامل شناختی-رفتاری (CBT)، رفتاری، طرحوارهدرمانی، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و درمان وجودی بودند. بسته آموزشی شامل فنون و تکنیکهای مرتبط و عملیاتی برای اصلاح الگوهای شناساییشده بود.یافتهها:بهمنظور تضمین کفایت و تناسب محتوای بسته آموزشی تدوینشده، روایی محتوایی آن مورد سنجش قرار گرفت. در این راستا، از شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) استفاده شد. دیدگاه یازده نفر از متخصصان فعال و باتجربه در حوزههای درمانی پرخطر، اعتیاد و رفتارهای خودتخریبگر ارزیابی شد.نتایج تحلیل شاخص CVR نشان داد که تمامی مولفهها و جلسات بسته آموزشی از روایی محتوایی نسبتاً بالایی برخوردار هستند و به تأیید متخصصان رسیدند. بر اساس این یافتهها، نتیجهگیری میشود که بسته آموزشی درمانی طراحیشده، ابزاری معتبر و متناسب با هدف پژوهش بوده و قابلیت عملیاتی لازم برای اصلاح و کاهش الگوهای رفتار خودتخریبگر در میان دانشجویان را داراست.