بازمهندسی ساز و کار اداره مساجد کشور با بهره‌گیری از منطق تحلیل سه لایه ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه تهران

doi
چکیده

هدف این پژوهش، بازمهندسی سازوکار اداره مساجد در سازه‌ای نظام­مند است. برای این منظور از منطق «تحلیل سه­لایه­ای مسئله» استفاده شده است. این منطق از یک‌سو به کندوکاو در سه لایه انگاره­های معرفتی، ساختارها و قواعد، و رفتار کنشگران می‌پردازد و از همین­رو سازگاری معناداری با مفهوم «بازمهندسی» دارد و از سوی دیگر به سبب ارتباط علّی میان لایه­ها، متناظر با مفهوم «نگرش سیستمی» است. به‌علاوه این بازمهندسی به سبب دلالت بر تغییر رویکرد پیشینی در نگاه به مسجد و مدیریت آن، نوعی خط­مشی­گذاری فرهنگی در حوزه مساجد به‌شمار می­رود که با عنایت به دینی بودن حکومت در ایران، ثمره عملی این پژوهش در دستیابی به حکمرانی مطلوب راهگشا خواهد بود. در این تحقیق برای بازآفرینی انگاره­های معرفتی مخاطبان بالقوه و بالفعل نسبت به مسجد از الگوی «سازمان یادگیرنده»، برای گردآوری اطلاعات از روشهای مطالعات کتابخانه­ای، مشاهده مستقیم و مصاحبه عمیق با خبرگان و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از دو روش تحقیق کیفی تحلیل منطقی و تحلیل محتوا استفاده شده است. یافته­های تحقیق نیز به تأیید خبرگان رسیده است. در پژوهش برای مدیریت درون­مسجدی، ساختار سیستمی مطلوب و الزامات اجرایی آن در قالب ساختاری کاملاً منعطف پیشنهاد شده است. این ساختار، کاملاً بومی و مردمی، و بر گروه‌محوری استوار است. برای مدیریت میان­مسجدی نیز توسعه سلسله­مراتبی منطقی از مساجد در قالب خرده­سامانه­های همکاری­کننده پیشنهاد شده است. این امر تنها زمانی محقق می­شود که هیچ نهاد یا سازمان خارجی میداندار مسجد نباشد.