اثربخشی برنامه‌ مداخله در مادر‌آزاری بر کفایت والد‌گری، انطباق‌پذیری و پیوستگی خانوادگی: یک مطالعه آزمایشی تک موردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران.

2 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22067/tpccp.2025.95254.1826
چکیده

مقدمه: والدآزاری، از اشکال کمتر شناخته‌شده خشونت خانوادگی، به رفتارهای آسیب‌زای فرزندان نسبت به والدین، به‌ویژه مادران، اشاره دارد. این پدیده با پیامدهای روانی و اجتماعی جدی، سلامت خانواده را تهدید کرده و نیازمند مداخلات تخصصی است.هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه مداخله در مادر­آزاری بر کفایت والدگری، انطباق‌پذیری و پیوستگی خانوادگی بود.روش: بدین منظور از روش پژوهش تک موردی به روش خط پایه چندگانه استفاده شد. مشارکت­کنندگان پژوهش، شامل سه نوجوان (دو دختر و یک پسر) به همراه والدین خود بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برنامه مداخله در مادرآزاری در 18 جلسه (9 جلسه مختص نوجوان و 9 جلسه برای والدین و خانواده) به مشارکت­کنندگان ارائه شد. مشارکت‌کنندگان (مادران) در مراحل مختلف خط پایه، مداخله و پیگیری به مقیاس احساس کفایت والدگری (PSOC) و مقیاس ارزیابی انطباق­پذیری و پیوستگی خانوادگی (FACES-2) پاسخ دادند. به منظور تحلیل داده­ها از نمودار گرافیکی، تغییر شاخص پایا و درصد بهبودی استفاده گردید.یافته­‌ها: یافته‌­های پژوهش بیانگر آن بودند که برنامه­‌ی مداخله در مادر­آزاری منجر به افزایش معنادار نمرات کفایت والدگری و انطباق‌پذیری مشارکت­‌کنندگان در مرحله درمان و پیگیری نسبت به خط پایه شده و این برنامه بر افزایش کفایت والدگری و انطباق‌پذیری  مؤثر است (به ترتیب با  4/31   و  3/32 درصد بهبودی در مرحله درمان و 8/60 و 3/53 درصد بهبودی در مرحله پیگیری) هرچند افزایش نمرات در پیوستگی خانوادگی معنادار نبوده (4/9 درصد بهبودی در مرحله درمان و 9/24 درصد بهبودی در مرحله پیگیری) است.نتیجه: مشاوران خانواده و نوجوان می‌توانند از برنامه مداخله در مادرآزاری به منظور کمک به بهبود تعاملات و همچنین افزایش کفایت والدگری و انطباق‌پذیری افراد درگیر، در جلسات درمانی بهره ببرند.