معرفی ویژگی های رسم الخطی و سبکی نسخه های مثنوی باغ ارم سرودۀ کمال الدین شیر علی بنائی هروی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی کرمان. کرمان. ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی. گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات وعلوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی کرمان. کرمان. ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شیراز. شیراز. فارس. ایران.

doi
10.22034/crtc.2023.422206.1123
چکیده

مثنوی باغ ارم سروده کمال‌الدین شیرعلی بنائی هروی شاعر عهد تیموری، از نظر ساختار و موضوع، یکی از آثار مهم و برجستۀ عصر تیموری است.تصحیح این مثنوی (7570 بیت) با مقایسه چهار نسخه خطی صورت گرفته است. برمبنای این تصحیح و پژوهش، برخی ویژگی های رسم‌الخطی نسخه‌های باغ ارم معرفی شده است. در این بررسی و پژوهش مشخص گردید که نسخه بادلیان و کتابخانه ملی پاکستان در موضوع و تعداد ابیات به موازات هم هستند. مثنوی باغ ارم از یک داستان اصلی به نام بهرام و بهروز و تعداد بسیار داستان‌های کوتاه در خلال داستان اصلی برای انتقال معنی گنجانده شده است که مایگان آن‌ها پند و اندرز، نکات عرفانی، اخلاقی و ثبت وقایع تاریخی عصر شاعر است. با توجه به علاقۀ بنائی هروی به ثبت وقایع تاریخی ، در این مثنوی نیز به رویدادهای عصرتیموری و مدح اشخاصی چون سلطان یعقوب ،خواجه عبیدالله احرار، خواجه محمّد یحیی، عبدالغفور لاری و دیگران پرداخته که از نظر تاریخی حائز اهمیت است. با توجه به شرح حال خود و آوردن غزلی در بین مثنوی باغ ارم و ابراز عشق به معشوق و رویگردانی از او ،بنایی هروی می تواند یکی از پیشگامان مکتب وقوع و سوخت و واسوخت باشد که قابل تأمل است.