محدودیتهای حضور خیشومی [n] در پایانۀ ریشۀ فعل ساده پس از افزودن وند گذشته در زبان فارسی: نظریه بهینگی
نویسندگان
1 دانشوری زبان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده ادبیات و علوم انسانی- گروه زبانشناسی همگانی
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
هدف از این مقاله، بررسی ریشۀ فعلهای سادۀ زبان فارسی مختوم به خیشومی تیغهای [n] است و پرداختن به اینکه با افزودن وند گذشته چه نوع محدودیتهایی بر خوشۀ پایانۀ هجای C0VC1C2 اعمال میشود؛ بهعبارت دیگر، در ریشۀ فعلهای مختوم به خیشومی [n] با افزودن وند گذشته، چه محدودیتهای واجآرایی بر خوشۀ پایانی صورت میپذیرد. بهمنظور پاسخگویی به این پرسش، از میان 397 ریشۀ فعلی بدون تکرار و بدون پسوند سببیساز، 22 ریشۀ فعل، اعم از یک، دو و سه هجایی، با ساخت هجای پایانی از نوع CVn+d بررسی شدند. محدودیتهای بهدستآمده عبارتاند از: 1. خوشههایی که عضو اول آن خیشومی تیغهای [n]باشد با هستههای دارای مشخصۀ [+افراشته] محدودیت تولید دارند؛ بهعبارت دیگر، واکههای افراشته نمیتوانند هستۀ هجایی واقعشوند که خوشۀ پایانۀ آن از [nd] تشکیل شده باشد؛ 2. خوشههایی که عضو اول آن خیشومی لثوی [n]باشد با هستههای دارای مشخصۀ [-افراشته] محدودیت تولید ندارند؛ 3. قاعدۀ «مانع» (blocking) از تولیدِ بروندادهایِ مشابه صورتهایِ موجود در زبان جلوگیری میکند. 4. اصل سلسلهمراتب رسایی در همۀ صورتهای فعلی ستاک گذشته رعایت شده است.