فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی مفهوم «اشغال» و شیوه مواجهه با آن در مکتب سیاسی اسلام، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ این مهم، با تاکید بر وضعیت اشغالی برخی از سرزمین‌های اسلامی به ویژه فلسطین، سوریه و لبنان موضوع محافل علمی بوده و نیاز به تبیین دارد. مراد از اشغال، حالتی است که دشمن متخاصم با بهره‌گیری از عدوان بر بخشی یا تمام سرزمینی استیلا یابد. پژوهش حاضر با تاکید بر نهج‌البلاغه امام علی (ع) و به‌طورخاص خطبه‌الجهاد، درصدد است رویکرد امام (ع) در قبال «اشغال‌گری» را ارزیابی کند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای درپی کشف سلوک امام علی (ع) در مواجه با اشغال‌گری برآمده است. فرجام مقاله آن است که عناصراصلی اشغال در کتاب و کلام امام (ع) «مورد ظلم قرارگرفتن مردم یک سرزمین» و «استیلای دشمن بر تمام یا بخشی از سرزمین اسلامی» است. همچنین رویکرد امام باتوجه به نکوهش مردم عراق در مواجهه با اشغال شدن انبار توسط غارتگران شام، با تاکید بر عواملی چون لزوم اقدام پیش‌دستانه در مقابل حملات قریب‌الوقوع دشمن، بیان فلسفه تشریع جهاد توسط خداوند، بیزاری از ترک‌کنندگان فرمان قتال، برانگیختن حمیّت و تلاش برای بیداری وجدان آنان و مواردی از این قبیل، نمایانگر استراتژی «مقاومت و ایستادگی» در مقابل اشغال‌گری و تجاوز دشمن است. سلوک فقیهان امامیه نیز دیگر موید این دیدگاه می‌باشد.