بررسی انواع چندمعنایی در فارسی معیار با رویکردی شناختی

نویسندگان

1 استادیار زبان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
چکیده

چندمعنایی از موضوعات مهم و سنتی مطالعات معنی‌شناسی و روابط واژگانی است. واژۀ چندمعنی بنابر تعریف، واژه یا تکواژی است که چند معنی مرتبط دارد. به‌دلیل ویژگی‌های متمایز واژه‌های چندمعنی، مطالعات این نوع مفاهیم و معانی به‌طور خاص و روابط واژگانی به‌طور عام در دو دهۀ اخیر در کانون توجه تحقیقات زبان‌شناسی شناختی و روان‌شناسان زبان بوده است. چندمعنایی در زبان فارسی نیز در حوزۀ معنی‌شناسی، روابط واژگانی و معنی‌شناسی واژگانی، همواره موردتوجه محققان این حوزه بوده است. بنابراین، مطالعه و توصیف این نوع روابط واژگانی درقالب رویکردهای جدید اهمیت دارد. در این مقالۀ توصیفی و تحلیلی، اقسام چندمعنایی فارسی معیار را با رویکردی شناختی و مشخصاً تقسیم‌بندی نظری ایوانز در مطالعات چندمعنایی بررسی و تحلیل می‌کنیم. درواقع، با بررسی نمونه‌هایی از انواع چندمعنایی در فارسی معیار امروزی و تحلیل آن‌ها در چارچوب نگرش شناختی ایوانز، می‌کوشیم اعتبار و کیفیت این تقسیم‌بندی چندمعنایی را که ازمنظری متفاوت و نوین است، درمورد زبان فارسی معیار بررسی و ارزیابی کنیم. نوآوری این مقاله کاربرد رویکرد شناختی متمایز در بازشناسی انواع چندمعنایی در فارسی همراه با ارائۀ نمونه‌هایی مشخص و مستدل است. شواهد ارائه‌شده در این مقاله علاوه‌بر اینکه کارکرد نگرش شناختی ایوانز را در بررسی چندمعنایی تأیید می‌کند، رویکردی متفاوت را برای تحلیل روابط معنایی پیش‌روی ما می‌گذارد.