خوانش معماری شهر تهران در عصر معاصر بر اساس رمان ‌شکر تلخ از منظر نظریة منطقه‌گرایی انتقادی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 استادیار گروه معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

4 استادیار گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2022.289051.3117
چکیده

از جمله دغدغه‌های امروزه شهر تهران فقدان هویت منطقه‌ای، یکسان‌سازی محیط کالبدی و در پی آن از بین رفتن هویت معماری سیمای این شهر و قطع ارتباط انسان با مکان است. از آنجا که در ایران هویت هر شهر با فرهنگ و اقلیم همان منطقه گره خورده است، لذا نمود آن را می‌توان در داستان‌های واقع‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گرایانه و به طور خاص داستانهای اقلیمی هر منطقه جست و جو کرد. «شکر تلخ» یکی از رمان‌های سه‌گانۀ جعفر شهری است که به طور خاص به توصیفاتی در ارتباط با مکان، کالبد و معماری، رابطه انسان و فضا، باور‌ها و آداب و رسوم، طبیعت و... تهران قدیم در عصر معاصر که همگی به وجود آورندۀ هویت معماری منطقه به حساب می‌آید، پرداخته است.ارائه ویژگی‌های معماری تهران قدیم از طریق خوانش داستان «شکر تلخ» بر مبنای نگاه منطقه‌گرایی انتقادی، برای رسیدن به کیفیت فضایی مطلوب.پارادایم معرفت شناسی پژوهش تفسیرگرایی، به لحاظ نوع استدلال تطبیقی و به لحاظ نوع داده کیفی است. نوع پژوهش به لحاظ هدف بنیادی، به لحاظ نوع نتایج توصیفی- تحلیلی و به لحاظ راهبرد پژوهش تحلیل تماتیک است و از آنجا که بنیاد این پژوهش بهره‌گیری از ادبیات اقلیمی ست، لذا از نقد ادبی و نشانه‌شناسی استفاده شده است. شیوه گردآوری داده‌ها اسنادی و ابزار گردآوری داده‌ها متن‌خوانی است. ویژگی‌های استخراج شدۀ معماری تهران قدیم از طریق خوانش داستان «شکر تلخ» شامل: ویژگی‌های مکانی- منطقه‌ای، فرهنگی- اجتماعی، اقلیمی، کالبدی، زیبایی‌شناسی/ منظری- بصری، تقابل‌های دوگانه، کالبدی- اجتماعی، مکانی- فضایی و ویژگی‌‌های صدایی است.

کلیدواژه‌ها