فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده: برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در ژوییه سال 2015 بین جمهوری‌اسلامی ایران و گروه 1+5 به نتیجه رسید اما امریکا خروج خود را از این توافق در مه 2018 اعلام کرد. این خروج، هم در سطح داخلی و هم در سطح بین‌المللی به لحاظ تأثیر بر فضای سیاسی، بین‌المللی و دیپلماتیک توجّه رسانه‌ای زیادی به خود جلب کرد. هدف این مقاله بررسی بازنمایی خروج ایالات‌متحده امریکا از برجام در چهار روزنامه ایرانی است: کیهان، و رسالت (نمایندگان اصلی محافظه‌کاران) و اعتماد و شرق (نمایندگان اصلی اصلاح‌طلبان). این پژوهش از روش تحلیل گفتمان انتقادی استفاده می‌کند و متکی‌به نظریه‌های گفتمان، بازنمایی و چارچوب‌سازی است. یافته‌های این پژوهش گویای آن است که گفتمان مسلط در طیف روزنامه‌های اصلاح‌طلب «گفتمان تعامل» بوده است. این روزنامه‌ها بر لزوم ارتباط با جهان، مذاکره، تنش‌زدایی درعین حفظ انسجام ملّی تأکید کرده‌اند. «برجسته‌سازی» و «حاشیه‌رانی» تکنیک‌هایی هستند که روزنامه‌های شرق و اعتماد به‌واسطۀ آن وجوه مثبت «خود» و نقاط ضعف «دیگری» را برجسته و چارچوب‌های مدّ‌نظر خود را ازاین‌طریق بازنمایی کرده‌اند. گفتمان مسلط در طیف روزنامه‌های اصولگرای این پژوهش گفتمان «مقاومت» است. این طیف با مطرح‌کردنِ سلسله استنادات تاریخی به بدعهدی، دشمنی، بی‌اعتمادی به غرب (امریکا و اروپا) اشاره کرده‌اند و با برجسته‌کردنِ وجوه منفی «دیگری» و برجسته‌کردنِ وجوه مثبت «خود» به مثابه نظام و ملّت ایران، و تأکید بر ایستادگی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی، اقتصاد مقاومتی، بصیرت انقلابی و واکنش جدی درمقابل دشمن، سعی در القای مفاهیم و چارچوب‌های مدّ‌نظر خود و تأثیرگذاری بر مخاطب دارند.