فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از ادوار پر اهمیت در علم پزشکی ایران ،عصر قاجار است. تلاقی دو طب سنتی و قدیمی ایران و طب نوین در این دوره موجب آن شده است که پزشکی عصر قاجار و در پی آن نسخ خطی طبی در این دوره بیش از پیش اهمّیت یابد. نسخ خطی همواره یکی از ابزار های مهم در شناخت تاریخ علوم و دانش های کهن بوده است. در این مقاله تلاش بر آن است که این نسخ از نظر پراکندگی شهرها و کانون های کتابت و همچنین تنوع زبانی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند. روش‌شناسی: این تحقیق، به شیوه کتابخانه‌ای و با روش تحقیق توصیفی_ تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش نسخه‌های طبی عصر قاجار موجود در فهرستگان نسخ خطی کتابخانه‌های ایران (فنخا) با فراوانی ۳۱۳۶ نسخه طبی این دوره است. ابزار گردآوری داده‌ها‌، سیاهه وارسی است؛ و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز با کمک جداول و نمودارهای آماری انجام‌گرفته است.یافته‌ها و نتایج: درمیان نسخه‌های خطی مورد تحقیق، تعداد ۱۱۳۵ نسخه خطی با عنوان غیرتکراری یافت شد که ۲۶۵ مورد از این نسخه‌ها تألیفات عصر قاجار بوده و مابقی آن، استنساخ های متعدد از این نسخه ها است. در خصوص شهرها ی کتابت نسخ خطی، شهرهای تهران و اصفهان و شیراز از فعال‌ترین شهرها در زمینه کتابت نسخه‌های خطی طبی در این دوره بوده اند. در میان کانون‌های کتابت، در محدوده نسخ مورد تحقیق ، مدارس در جایگاه اول است. کتابخانه‌ها نیز با فاصله معناداری از مدارس، رتبه دوم را دارد و بقیه مراکز در جایگاه‌های بعدی قرار دارند.