بهینه سازی آندروژنز در خیار از طریق کشت بساک با اعمال تیمارهای شوک الکتریکی، دور سانتریفیوژ و میدان مغناطیسی روی بساک‌ها و کالوس‌های حاصل

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران

3 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران

4 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران

doi
10.30473/cb.2025.72510.1984
چکیده

القاءآندروژنزدر گیاه خیار به منظور تولید گیاهان هاپلوئید مضاعف، نقش مهمی در تسریع برنامه های بهنژادی و بهبود صفات مطلوب دارد. در پژوهش حاضر اثر ژنوتیپهای مختلف، پیشتیمارهای گرمایی مختلف، سطوح مختلف شوک الکتریکی، دور های مختلف سانتریفیوژ و تیمار های مختلف مغناطیسی به صورت 5 آزمایش مجزا در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار، بر القاء آندروژنز در کشت بساک خیار بررسی گردیدند. نتایج نشان داد که بیشترین درصد القا آندروژنز و رویان‌زایی مربوط به ژنوتیپ بتاآلفا می‌باشد. اثر اعمال پیشتیمار گرمایی در محیط کشت مایع بر رویان‌زایی و باززایی گیاه معنی‌دار گردید به طوری که تیمار شاهد در محیط کشت مایع با میانگین 36/4 گیاه به ازای هر بساک و پس از آن تیمار 30 درجه سانتی‌گراد در محیط کشت مایع با میانگین4/1 گیاه به ازای هر بساک مطلوب‌ترین تیمارها بودند. محیط کشت مایع برای رویان‌زایی نیز بسیار موثر بود و در نتیجه تعداد زیادی گیاه از این طریق باززایی شد. تیمار 100 ولت شوک الکتریکی بیشترین درصد کالوس‌زایی را با میزان 90 درصد و بالاترین میانگین رویان به ازای هر بساک را با میزان 16/0 رویان نشان داد. دور g150 سانتریفیوژ بیشترین درصد کالوس‌زایی (33/73درصد) و بالاترین میانگین تعداد رویان به ازای هر بساک (2/0) را ایجاد کرد. تیمار عبور از آب مغناطیسی با میانگین 2/0 رویان‌زایی در هر بساک نسبت به سایر تیمارهای مغناطیسی مناسب‌تر بود. نتایج این تحقیق می تواند در تولید لاینهای خالص خیار به منظور تولید بذور هیبرید مورد استفاده قرار گیرد.