بیان برخی ژن‌های دخیل در بیوسنتز تیموکینون تحت اثر متیل جاسمونات در سیاهدانه (Nigella sativa.)

نویسندگان

1 گروه ژنتیک و تولیدات گیاهی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه ژنتیک و تولیدات گیاهی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 گروه ژنتیک و تولیدات گیاهی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.30473/cb.2025.72958.1993
چکیده

تیموکینون، ترکیب اصلی روغن بذر سیاهدانه، اثرات درمانی متعددی دارد. 1-دی‌اکسی زایلوز5- فسفات ردوکتاز(DXR) و گاماترپینین سنتاز(GTS) دو ژن کلیدی مسیر بیوسنتزی تیموکینون هستند. در این پژوهش تغییرات بیان ژن‌های DXR و GTS در دو اکوتیپ سیاهدانه ایرانی با بیشترین و کمترین میزان تیموکینون شامل اکوتیپ H(سمیرم) و اکوتیپ K(اقلید) و نیز تاثیر تیمار متیل‌جاسمونات بر بیان این ژن‌ها بررسی شد. نمونه‌برداری در زمان‌های 24،12 و 48 ساعت پس از اعمال تیمار متیل‌جاسمونات با غلظت 100میکرومولار و در مرحله‌ی بذر نارس انجام شد. بیان ژن‌ها با استفاده از RT-qPCRبررسی گردید. نتایج در سطح احتمال 5 درصد نشان داد بیان هر دو ژن در اکوتیپ H به صورت معنا‌داری بالاتر از اکوتیپ K است. همچنین میزان بیان ژن GTS در هر دو اکوتیپ تحت تیمار متیل‌جاسمونات پس از کاهش بیان در ۱۲ساعت اول به تدریج افزایش و در ۴۸ساعت به حداکثر رسید، که نسبت به شاهد بسیار معنا دار بود. میزان بیان ژن DXR تحت اثر متیل‌جاسمونات در دو اکوتیپ متفاوت بود. در اکوتیپ H، بیان ژن DXR به طور معنا‌داری نسبت به شاهد کاهش یافت و حداقل میزان بیان آن در ۴۸ ساعت مشاهده شد. در اکوتیپ K، بیان ژن DXR ابتدا در ۱۲ ساعت به‌طور معنا‌داری افزایش پیدا کرد و سپس طی یک روند کاهشی در ۴۸ ساعت به حداقل رسید. این نتایج نشان داد که بیان ژن‌های GTS وDXR مسیر بیوسنتزی تیموکینون سیاهدانه تحت تاثیر ژنوتیپ قرار دارد، همچنین متیل‌جاسمونات می‌تواند در القای بیان این ژن‌ها موثر باشد و این تاثیر تحت اثر ژنوتیپ و زمان قرار دارد