واکاوی نشاط و شادی در نهج‌البلاغه به‌منظور ارائه دلالت‌های تربیتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
10.22084/nahj.2025.29566.3078
چکیده

شادی یکی از نیازهای طبیعی بشر است و آیین اسلام مکتبی است جامع که در تمام شئون زندگی بشر برنامه‌هایی را به‌مقتضای نیازهای فطری از زمینه‌های ذاتی انسان قرار داده است؛ بنابراین تحقیق حاضر باهدف شناخت نشاط و شادی در نهج‌البلاغه به‌منظور ارائه دلالت‌های تربیتی انجام شد این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش انجام کار کیفی از نوع تحلیل محتوا است جهت تحلیل دلالت‌های تربیتی از کتاب نهج‌البلاغه استفاده و در سه مرحله کدگذاری انجام شد انتخاب نمونه‌های تحقیق به روش نمونه‌گیری هدفمند انجام گرفت و جملات (کدهای باز) به‌صورت هدفمند استخراج شدند و حجم نمونه بر اساس قاعده اشباع داده‌ها سازماندهی شد. روایی در این پژوهش با استفاده از سازمان‌دهی فرایندهای ساخت‌یافته برای ثبت، نوشتن و تفسیر داده‌ها استفاده شد و روائی محتوایی توسط خبرگان تأیید شد. پایایی از ضریب توافق با 77/0 به دست آمد. ابزار تحقیق در این روشن نت‌برداری و فیش‌برداری بود. یافته‌های تحقیق نشان داد نشاط از دیدگاه نهج‌البلاغه را سه دسته از دلالت‌های تربیتی شامل 11 مقوله دلالت‌های عاطفی، 17 مقوله دلالت‌های رفتاری، 21 مقوله دلالت‌های شناختی دسته‌بندی نمود. نتایج گویای این است که نگاه و دیدگاه نهج‌البلاغه به نشاط و شادی دیدگاهی توأمان دنیوی و مادی همراه بوده است و این نشاط را لازم و ضرورت زندگی دنیوی مؤمن می‌داند و نشاط اصیل را نشاط اخروی دانسته نشاطی که در گرو عمل به عمل صالح می‌داند.