ارزیابی تاثیر آلودگی ویروس موزائیک ایرانی قیاق روی برخی صفات مورفولوژی و فنولوژی دوازده هیبرید ذرت

نویسندگان

1 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 دانشیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه گیاهپزشکی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.30473/cb.2024.72778.1989
چکیده

ذرت (Zea mays) از خانواده Poaceae است. در سال‌های اخیر سطح زیر کشت و موارد مصرف آن در اغلب کشورهای جهان به سرعت افزایش یافته است. ویروس موزائیک ایرانی قیاق یکی از مهم‌ترین پوتی‌ویروس‌های غلات است و مؤثرترین روش مبارزه با آن استفاده از ارقام مقاوم است.در پژوهش حاضر واکنش 12 هیبرید ذرت نسبت به ویروس موزائیک ایرانی قیاق، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. عصاره گیاهان آلوده روی برگ هیبریدهای ذرت، در مرحله چهار برگی، به صورت مکانیکی مایه‌زنی گردید. آزمون الایزای غیرمستقیم و آزمون RT-PCR با استفاده از آغازگرهای اختصاصی به‌منظور اطمینان از آلودگی نمونه‌ها انجام شد. یک ماه پس از مایه‌زنی، یادداشت برداری از ویژگی‌های فنولوژی و مورفولوژی و اندازه گیری میزان شدت و درصد آلودگی صورت گرفته نشان دهنده اختلاف معنی‌داری بین تیمارها بود. نتایج ارزیابی آزمون الایزای غیر مستقیم نشان داد که نمونه‌های مایه‌زنی شده با ویروس واکنش مثبت نشان دادند. پس از انجام آزمون RT-PCR، تکثیر قطعه‌ای به اندازه 327 جفت باز در نمونه‌های مایه‌زنی شده، نشان دهنده حضور ویروس موزائیک ایرانی قیاق بود. با بررسی تمام صفات به‌ویژه شدت، درصد آلودگی و میزان عملکرد اختلاف معنی‌داری بین تیمارها مشاهده شد و هیبریدها دسته بندی شدند. به طوریکه هیبریدهای شماره 3 و 4 (KLM78023/35-1-1-1-1-1 × MO17 و K47/2-2-1-4-1-1-1 × K18) نسبت به ویروس IJMV حساس‌تر بوده ولی هیبریدهای شماره 5 و 12 (KSC 705 و K47/2-2-1-2-2-1-1-1 × K18 (KSC715)) در مقابل ویروس مذکور نسبتا مقاوم و یا متحمل بودند، بنابراین برای استفاده در کارهای به‌نژادی ذرت در آینده معرفی می‌شوند.