تأثیر باکتری‌های Azospirillum lipoferum‎‏، A. brasilense‏ و ‏Bacillus subtilis‏ بر کنترل زیستی شبه‌قارچ ‏Pythium ultimum

نویسندگان

1 گروه بیوتکنولوژی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. و بخش زیست‌شناسی سامانه‌ها، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران/

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 گروه گیاهپزشکی، پژوهشکده کشاورزی هسته‌‎ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، تهران، ایران.

doi
10.30473/cb.2024.70671.1960
چکیده

باکتری‌های محرک رشد یا پروبیوتیک گیاه، بخش مؤثری از کشاورزی زیست سازگار و پایدارنـد. در این تحقیق، تغییرات برخی شاخص‌‌های رویشـی و فیزیولوژیکـی گیاه کاهو و کنترل زیستی عامل بیماری مرگ گیاهچه (P. ultimum)، تحت تیمار با دو سویه باکتری محرک رشد (lipoferum A. و A. brasilense) و سویه B. ubtilis و دو موتانت شمارههای چهارصدونوزده و شش‌صد B. subtilis حاصل از پرتوتابی با پرتو گاما به عنوان سویه های بیوکنترلی، در شرایط گلخانهای در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد کلیه شاخص‌های رویشی و فیزیولوژیک کاهو در اثر تیمار با باکتری‌ها A. (lipoferum, A.brasilense, Bacillus subtilis) در سطح 5% تفاوت معنی‌داری با شاهد داشتند. در تیمارهای آلوده باP. ultimum ، شا‌خص‌های درصد بوته میری و شدت بروز بیماری در اثر تیمار با موتانت‌هایB. subtilis کاهش معنی‌داری یافت؛ اما سویه‌های Azospirillum ازنظر بیوکنترلی مؤثر نبودند. مقایسه شاخص‌های فیزیولوژیک در گیاهان آلوده به بیمـارگر نشان داد آنزیم‌های پراکسیـداز، پلی‌فنل‌اکسیـداز و پرولیـن در اثر تیمار با موتانت‌هایB. subtilis افزایش و مالون‌دی‌آلدئید کاهش داشته است. درمجموع، القاء جهش با پرتوی گاما در باکتریB. subtilis به‌دلیل بهبود فعالیت آنتاگونیستی، توانسته بدون تأثیر نامطلوب بر رشد و فیـزیولوژی گیاه کاهو، به بهبود توانایـی بیـوکنترل موتانت‌هایB. subtilis کمک کند؛ به ‌شرطی‌ که کارایی این موتانت‌ها در بیوکنترل شبه‌قارچ P. ultimum و القاء شا‌خص‌های فیزیولوژیک مرتبط با مقاومت در گیاه کاهو بالاتراز Azospirillum باشد.