سبک رهبری فرماندهان نظامی از دیدگاه امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

2 دانش آموخته دکتری مدیریت سیستم‌ها، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

3 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

4 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

حضرت امیر المؤمنین علی(ع) به­ عنوان فرماندهی توانمند و امیر دل‌های پاک رزمندگان اسلام، سبک خاصی در نفوذ بر نیروهای رزمنده و سایر مخاطبان مثل مردم، نزدیکان و دشمنان داشتند که برخاسته از وحی و برگرفته از سیره نبی مکرم اسلام حضرت محمد(ص) است. در این مقاله تلاش شده است با مطالعه نامه­‌ها، خطبه­‌ها و حکمت­‌های آن حضرت در نهج البلاغه، اصول حاکم بر سبک رهبری نظامی ایشان شناسایی و تبیین شود. روش تحقیق استراتژی نظریه پردازی داده بنیاد است و با استخراج 1046 مضمون از کل منبع تحقیق در نهایت سبک رهبری ایشان، که چگونگی تعامل هر فرمانده را با چهار گروه مخاطب و هم­چنین ویژگی‌های اعتقادی و فردی ایشان را نشان دهد، تدوین شد. با توجه به یافته‌های این پژوهش سبک مطلوب از دید امام علی(ع) سبک اقتضایی مبتنی بر مبانی اعتقادی و تکلیف محور است که در مورد زیردستان، مردم، نزدیکان و دشمنان با راهبردهای مناسب هدایت دلسوزانه، مراعات برادرانه، مراقبت سختگیرانه و مبارزه جوانمردانه به­کار می­رود. اجرای این سبک، که به نام سبک فرماندهی و رهبری حکیمانه نامگذاری شده است به کسب موفقیت در مأموریت و رشد انسان‌ها و هم‌چنین رضایت خداوند منجر می­‌شود.