محبوب‌القلوب؛یک انتحال کهن

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.

doi
10.22034/crtc.2023.417454.1114
چکیده

چکیده در پژوهش حاضر به بررسی نسخه‌ای خطی به نام محبوب‌القلوب پرداخته شده که در بخش حالت افندی کتابخانۀ سلیمانیه در ترکیه نگهداری می شود. از نگارندۀ اثر و سال نگارش آن اطلاعاتی در دست نیست. پیش از این گمان می‌شد که این اثر بسیار منحصربه‌فرد و دارای اطلاعاتی خاص و نادر است؛ به همین دلیل گمان می‌رفت که تصحیح آن می‌تواند نظر محققان و علاقه‌مندان به ادب فارسی را جلب نماید.در این پژوهش، ابتدا این اثر با مرزبان‌نامۀ وراوینی و سیرالملوک خواجه نظام‌الملک طوسی و دیگر آثار فارسی مقایسه شد و داستان ها و روایات نقل‌شده در آن از حیث چگونگی اقتباس بررسی شده اند. دربخش اصلی این پژوهش‌سعی شده است که شائبۀ انتحال این اثر برسی شودو در بخش دیگر آن، سعی شده مشخصات دست‌نوشته بررسی و زمان و مکان کتابت آن گمانه‌زنی شود؛ همچنین ماُخذ ابیات نقد شده در این متن مشخص شود. بر اساس ویژگی های ظاهری نسخه، بیت هایی که مصنّف در لابه لای سطرهای اثر آورده و همچنین زبان و کیفیت نثر، گمان می رود که این متن قریب به صد سال پس از مرزبان‌نامۀ وراوینی، یعنی بین سال‌های ۷۰۰ تا ۷۳۰ ق. گردآوری شده است.