بیان مالکیت در زبان پشتو

نویسندگان

1 گروه زبان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه زبان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 گروه زبان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.30465/lsi.2026.51389.1795
چکیده

انسان از بدو تولد با مفهوم مالکیت آشنایی دارد؛ زیرا همة مکان‌ها و چیزهایی را که به او تعلق دارد، می‌شناسد. بر این اساس، مفهوم مالکیت در تمامی زبان‌های دنیا رمزگذاری می‌شود. دو مفهوم در مالکیت دخیل‌اند که مالک و مملوک نام دارند و رابطة بین این دو، مالکیت نام دارد. مالکیت به دو گروه اصلی اسمی و محمولی تقسیم می‌شود و انواع متفاوتی شامل مالکیت کنش، مکانی، همراهی، اضافی، هدف، منبع، مبتدائی و برابری دارد. در پژوهش حاضر، بیان مالکیت در زبان پشتو مورد مطالعه قرار گرفته است. تا کنون، مقولۀ مالکیت زبانی، در زبان پشتو از منظر علم زبان‌شناسی مورد مطالعه قرار نگرفته و تنها اشاراتی به‌صورت توصیفی به آن شده است. امروز، مطالعۀ زبان از دیدگاه شناختی در مرکز توجه پژوهشگران حوزۀ زبان قرار دارد؛ بنابراین، در این پژوهش بر آنیم تا برای اولین‌بار رمزگذاری مالکیت را در زبان پشتو، بر اساس پیکرۀ زبانی جمع‌آوری‌شده، در چارچوب زبان‌شناسی شناختی مطالعه کنیم. در این راستا، طرح‌واره‌های بیان مالکیت در زبان پشتو معرفی و بسامد وقوع آن‌ها به دست داده خواهد شد. پیکرة پژوهش از سه کتاب پرفروش پشتو و دو فیلم سینمایی استخراج شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در زبان پشتو، بسامد استفاده از مالکیت اسمی بیشتر از مالکیت محمولی است و این امر در مورد بسامد وقوع انواع مالکیت نیز تأیید می‌شود. در انواع مالکیت نیز بسامد وقوع مالکیت اضافی و اتصالی بیش از سایر مالکیت‌هاست و این دو نوع از مالکیت نیز به شیوة اسمی رمزگذاری می‌شوند. علاوه بر این، در زبان پشتو برای بیان مالکیت از طرح‌وارة برابری استفاده نمی‌شود.