خوانش نقادانه ترجمه و شروح گفتار پنجم نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه آموزشی الهیات، معارف و تربیت اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22084/nahj.2024.29493.3081
چکیده

نهج‌البلاغه شامل خطبه‌ها، کلام‌ها و گفتارهای امیرمومنان امام علی(علیه‌السلام) در موقعیت‌های مختلف می‌باشد که در دوران حیات سیاسی و زمامداری حضرت ایراد شده است. لکن در بستر زمان، تقطیع و تغییراتی در جمع و تدوین توسط سیدرضی و دیگر نسخه‌نویسان در قالب نهج‌البلاغه صورت گرفته و سبب شده در فهم دقیق نوع گفتارهای حضرت اشکالاتی به وجود آید. این نوشتار درصدد تبیین گفتار پنجم نهج­البلاغه خواهد بود. خطبه یا کلام پنجم نهج‌البلاغه برمبنای آنچه سیدرضی در صدر آن عنوان کرده، جزء اولین گفتارهای دوران امامت آن حضرت می­باشد و مهمترین مباحث آن ابتلای امت به فتنه­هایی است که شروع آن، قبل از رحلت رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌باشد که قصد فتنه‌گران، غارت میراث پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و غصب خلافت امام علی(علیه‌السلام) بوده است. امیرمومنان(علیه‌السلام) ضمن بیان راهکار خروج امت از این فتنه‌ها، علت سکوت در برابر تهمت‌های ناروا و عدم قیام خود را در مقابل فتنه‌گران بیان می‌کنند. این نوشتار با روش تحلیل محتوا با رویکرد مطالعات کاربردی انجام شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد با توجه به فضای صدور، وقایع و رخدادهای موجود و فهم دقیق واژگان، این گفتار جزء کلام‌های امام قرار می‌گیرد. با بررسی دقیق‌تر کلام حضرت، اوضاع، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن دوره تاریخ اسلام نیز روشن‌تر خواهد شد.