تحلیل گرادیان الگوی سیمای سرزمین شهری(مطالعهی موردی: شهر اصفهان)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد محیط زیست، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
2 استادیار گروه محیط زیست، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
4 کارشناس ارشد سنجش از دور و سامانهی اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22059/jhgr.2013.30040چکیده
کمّیکردن الگوی سیمای سرزمین شهری برای ارزیابی و پایش کارکردهای اقتصادی ـ اجتماعی و زیستمحیطی شهری ضرورت دارد. در این مطالعه از ترکیب روش تحلیل گرادیان و متریکهای سیمای سرزمین، برای کمّیکردن الگوی سیمای سرزمین شهر اصفهان استفاده شده است. بدین منظور نقشهی کاربری اراضی سال 1386 در شش طبقهی انسانساخت، کشاورزی، فضای سبز، بایر، جادّه و رودخانه تهیّه شد. برای انجام تحلیل گرادیان دو ترانسکت در جهت شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب با عبور از مرکز شهر، هدایت شد. برای محاسبهی متریکها در طول ترانسکتها از روش پنجرهی متحرّک استفاده شد و متریکها در دو سطح کلاس و سیمای سرزمین کمّی شدند. در کل، در سطح کلّ سیمای سرزمین شهر اصفهان، بیشترین درصد کلاس و تراکم لکّه و نمایهی بزرگترین اندازهی لکّه مربوط به اراضی کشاورزی است و میانگین اندازهی لکّهی اراضی بایر و مرتع بیشترین مقدار است. در طول ترانسکتها علاوهبر تغییر انواع کاربریها، تغییر در مقادیر متریکهای مختلف نیز مشاهده شد. متریک تراکم لکّه و تراکم حاشیه بهسمت مرکز شهر افزایش یافت. بهطور کلّی نتایج حاصل نشان داد، میانگین اندازهی لکّه در حواشی ترانسکت بیشتر است و بهعکس تراکم لکّه و تراکم حاشیه در مرکز شهر مقادیر بیشتری دارد. از این نتایج میتوان چنین برداشت کرد که مقادیر تراکم لکّه و تراکم حاشیه با توسعهی شهری افزایش یافته است. این مطالعه نشان داد در طول ترانسکتها علاوهبر تغییرات کاربریها، شکل و تراکم لکّهها نیز تغییر کرده است و روند این تغییرات در دو ترانسکت از هم متفاوت است.
