الگویابی رقابتهای مکانی ناشی از مِهر مکان در نواحی متجانس فرهنگی(مطالعهی موردی: شهرهای اردکان و میبد در استان یزد)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرّس
2 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرّس
3 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرّس
doi
10.22059/jhgr.2013.30043چکیده
مکان علاوهبر بُعد مادی، از بُعد غیرمادی نیز برخوردار بوده و احساساتی را در ساکنان خود ایجاد میکند. بهواسطهی این احساسات، نوعی تعلّق به مکان در افراد ایجاد شده که به شکلگیری هویّت مکانی منجر میشود و از این نیروی معنوی، بهعنوان حسّ مکان یاد میشود. تعلّق مکانی، بهعنوان نتیجهی منطقی زندگی اجتماعی انسان در یک مکان جغرافیایی خاص، در همهی دورانهای تاریخی وجود داشته است و احساس متفاوتبودن از دیگران، زمینهساز بروز رقابتهای مکانی شده است. این رقابتها، در سطوح مختلف خرد تا کلان مطرح هستند. یکی از مصادیق رقابتهای مکانی در ایران، رقابت شهرستانهای میبد و اردکان در استان یزد است. از دلایل اصلی اهمّیّت مطالعهی این رقابت، تجانس فرهنگی، تشابه هویّتی و مجاورت جغرافیایی و درواقع، درهمتنیدگی جغرافیایی این دو شهر است. آنچه در بررسی رفتار مردم این دو شهر مشاهده میشود، رقابت مکانی شدید بین آنهاست که نشان از شدّت مهرِ مکان است، بهگونهای که وجوه مختلف آن در بسیاری از موارد آشکارا دیده میشود. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و تکیّه بر منابع کتابخانهای، اسناد و همچنین مطالعهی میدانی با استفاده از نرمافزار SPSS و آزمون همبستگی، در پی آن است تا ضمن طرّاحی الگوی رقابتهای مکانی در مطالعات جغرافیای سیاسی، به ریشهیابی شدّتگرفتن رقابتهای مکانی بین این دو شهر و تأثیرات برگفته از آن بپردازد. یافتههای پژوهش بیانگر این مطلب است که ریشهی این رقابت را نباید تنها در مسائل امروزی بخشبندیهای کشوری، بلکه در حافظه و رفتار تاریخی این دو شهر نسبت به هم جستوجو کرد.
