فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور دست‌‌یابی به ژنوتیپ‌‌های نخود کابلی پرمحصول‌‌تر از ارقام موجود که واجد صفات مناسبی چون عملکرد دانه، تعداد غلاف در بوته بیشتر، درشتی دانه، زودرسی و دیگر صفات زراعی موردنظر باشند، تعداد 16 ژنوتیپ پیشرفته نخود انتخابی از آزمایش‌‌های پیشرفته مقایسه عملکرد سال زراعی 95-1394 به همراه ارقام شاهد عادل و آزاد به مدت سه سال زراعی (98-1395) در مناطق گچساران، گنبد، خرم‌‌آباد و ایلام در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی در سه مرتبه کشت ‌‌شدند. تجزیه واریانس مرکب اثر معنی‌‌دار ژنوتیپ، محیط و برهمکنش ژنوتیپ در محیط را نشان داد. ازاین‌‌رو از روش بای‌‌پلات برای تجزیه برهمکنش ژنوتیپ × محیط استفاده شد. دو مؤلفه اصلی اول در مجموع 32/50 درصد (به‌‌ترتیب 12/26 و 2/24) از کل تغییرات برهمکنش ژنوتیپ در محیط را توجیه می‌‌کردند. نمای چندضلعی بای‌‌پلات نشان داد که ژنوتیپ‌‌های 18، 9، 17 و 16 با عملکرد بیشتر از متوسط و در نزدیکی مبدأ بای‌‌پلات ژنوتیپ‌‌هایی با پایداری عمومی بالا بودند. همچنین ژنوتیپ‌‌های 5، 11 و 12 به بسیاری از محیط‌‌ها سازگاری نشان می‌‌دادند. نمای تستر متوسط بای‌‌پلات نیز نشان داد که ژنوتیپ‌‌های 12، 18 و 9 نزدیک‌‌ترین ژنوتیپ‌‌ها به محور ATC و در نتیجه پایدارترین آن‌‌ها بودند و متوسط عملکرد بالایی در محیط‌‌های مختلف داشتند. نمای ژنوتیپ ایده‌‌آل بای‌‌پلات نشان داد که ژنوتیپ‌‌های 5 و 12 در نزدیک‌‌ترین فاصله از مبدأ بای‌‌پلات بهترین ژنوتیپ‌‌ها و ژنوتیپ‌‌های 1، 2 و 13 نامطلوب‌‌ترین ژنوتیپ‌‌ها از نظر پایداری و عملکرد دانه بودند. با توجه به نتایج به‌‌دست‌‌آمده ژنوتیپ‌‌های 5، 12، 9 و 16 به‌‌عنوان ژنوتیپ‌‌های امیدبخش و کاندیدای معرفی انتخاب شدند.