فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهدر طول تاریخ اسلام، برخی افراد و گروه‌ها همواره مخالفان خود از دیگر مذاهب و فرقه‌های اسلامی را تکفیر کرده و با کوچک‌ترین دلیلی آنان را از دین اسلام خارج کرده و حکم به وجوب قتل آنان می‌دادند. این عقیده از گروهی به نام خوارج نشأت گرفته و در مسیر تاریخ به فرقه‌های متعددی تقسیم شده و هنوز ادامه دارد. این مقاله با تحلیل متون تاریخی به بررسی اندیشه های کلامی خوارج و پیدایش فرقه های مختلف در میان این گروه و همچنین بررسی نقش عقاید و روش های خاص خوارج در منشعب شدن فرقه‌ای این گروه می پردازد . یافته های پژو هش نشان می دهد که گروه‌های خوارج به دو دسته تندرو و معتدل تقسیم می‌شوند که هر کدام نیز به گروه‌های دیگری منشعب شده‌اند. گروه‌هایی که همیشه در مسیر تندروی قرار داشتند، زودتر از صحنه روزگار محو شده‌اند، و هرچه گروه معتدل‌تر باشد، ماندگاری آن بیشتر است. خوارج به دلیل اختلاف در عقاید و روش ها ؛ سخت‌گیری‌های اعتقادی، مانند جواز قتل زنان و کودکان و کافر دانستن قاعد جهاد و مرتکب گناه کبیره، به شاخه‌هایی همچون اباضیه، عجارده، ازارقه، صفریه و بیهسیه تقسیم شدند. که هر کدام روش های خاص خود را داشتند . بعضی این شاخه‌ها دارای عقاید معتدل‌تری مانند عدم جواز قتل زنان و کودکان، جواز تقیه در قول و عدم کفر قاعد جهاد و هجرت بودند.