بررسی درزمانی مؤلفه‌های سبکی عناوین روزنامه‌های فارسی‌زبان با تأکید بر ویژگی‌های نحوی(مطالعة موردی: بررسی ویژگی‌های نحوی مؤثر در سبک تیترهای اول روزنامة اطلاعات سال‌های 1357 و 1399)

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی- دانشگاه فردوسی- مشهد- ایران

2 گروه زبانشناسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی- دانشگاه فردوسی- مشهد- ایران

doi
10.30465/lsi.2024.38833.1562
چکیده

در این مقاله تلاش شده که از ویژگی‌های نحوی عناوین اول خبری روزنامة اطلاعات، به عنوان عاملی برای مشخص کردن سبک نوشتاری این روزنامه در دو دورة مختلف استفاده شود. پرسش‌های اصلی تحقیق عبارت از این است که «چه ویژگی‌های نحوی را می‌توان به عنوان مؤلفه‌های سبکی برای بررسی سبک نگارش تیترهای اول روزنامه‌ معرفی کرد؟» و «این ویژگی‌ها در روزنامة اطلاعات سال‌‌های 1357 و 1399 چه تغییراتی داشته است؟» برای این منظور پس از بیان مقدمه‌ای در رابطه با اهمیت، دلیل و چگونگی انتخاب موضوع، به برخی از پژوهش‌های مرتبط، که قبلاً انجام شده است، به عنوان پیشینة تحقیق اشاره گردید. در ادامه روش تحقیق و چگونگی انتخاب نمونة آماری و دسته‌بندی نمونه‌ها بیان شد. پس ازآن، با توجه به این که مقاله از یک سو به سبک‌شناسی و از سوی دیگر به دستور زایشی مرتبط بود، دربارة هر یک از این موضوعات مطالبی، به عنوان چارچوب نظری تحقیق به اختصار ارائه گردید. در بخش بحث و بررسی با توجه به نمونه‌های ارائه شده، مواردی همچون میزان استفاده از گروه‌های اسمی و جمله‌های مستقل، میزان استفاده از افعال دارای وجه امری و التزامی، میزان نسبی استفاده از فرایندهای گشتار خروج و مبتداسازی و تعداد ساخت‌های همپایه، مورد بررسی قرار گرفت. در پایان نتیجه‌ای که به دست آمد این بود که تفاوت‌های معناداری در عنوان‌های اول خبری این روزنامه در سال‌های 57 و 99 بر اساس موارد مذکور وجود دارد. همچنین نتیجه گرفته شد که تمایل روزنامه‌نگاران در سال99 به استفاده از بندهای خودایستا به عنوان تیتر اول، استفاده از وجه التزامی و بهره‌گیری از گشتار خروج نسبت به سال 57 بیشتر بوده است در حالی که تمایل به استفاده از گشتار مبتدا ساز وبهره‌گیری از ساخت‌های همپایه در عنوان‌های خبری در سال 57 نسبت به سال 99 بیشتر بوده است.