بررسی و تحلیل خطابۀ حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل: با رویکرد زبانشناسی نقش‌گرا

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیتات فارسی، پردیس شهید مفتح، دانشگاه فرهنگیان

doi
10.30465/lsi.2025.48222.1740
چکیده

زبانشناسی نقش‌گرا گرایشی است که نه تنها به صورت و ساختار می‌اندیشد، بلکه به نقش و بافت توجه دارد. دستور نظام-مند نقش‌گرای هلیدی (1994) نیز به معنی و مفهوم به مثابۀ نقش و کارکرد می‌نگرد و تحلیل آن را از طریق دستور ممکن می‌داند. در این راستا، فرانقش اندیشگانی به دنیای فکری می‌پردازد، فرانقش بینافردی به نگرش و تعامل توجه دارد و در فرانقش متنی روابط معنایی را بررسی می‌کند. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل جهان‌بینی، شیوۀ نگرش و چگونگی پیوند مفاهیم و مطالب در خطابۀ حسن روحانی از طریق فرا‌نقش‌های فوق است. جامعۀ آماری و حجم نمونه کل خطابه در سال 92 یعنی 195 جمله است، واحد تحلیل نیز جمله است. روش پژوهش ترکیبی (کیفی‌کمی) و رویکرد آن توصیفی‌تحلیلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در فرا‌نقش اندیشگانی، فرایند مادی، رابطه‌ای و وجودی بسامد بیشتری دارد که بیانگر برتری دنیای روابط کنشی و انتزاعی به دنیای روابط خودآگاهی است. در فرانقش بینافردی، یک سوم زمان و وجه به زمان حال و وجه خبری تعلق دارد که نشانگر حال‌نگری و بیانگری خبری است. در فرانقش متنی، نقطۀ به عنوان یک تمهید پیوندی بیشتر بسامد را دارد ک ه نشانگر پایان اید‌ه‌ها در خطابه است. تمهید افزایشی و توضیحی و نقطۀ ویرگول نیز نشانۀ استمرار مفاهیم قبلی و تبیین آنها است. تاکید، ترغیب و درخواست در تمهیدات بارز است اما امر، نهی و توصیه وجود ندارد، بنابراین آمریت در صدای خطابه وجود نداشته و بیشتر به صورت درخواست و تقاضا است بدون شرط و تمنا.