فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زبان‌شناسی شناختی یکی از دیدگاه‌های درحال‌رشد و تأثیرگذار در ماهیت زبان، ذهن و رابطۀ آن‌ها با تجربه اجتماعی - فیزیکی است. «طرح‌واره تصویری» حاصل تجربه‌های جسمی‌شده است و در ذهن شکل می‌گیرد و انسان را قادر می‌سازد تا مفاهیم پیچیده و انتزاعی را درک کند. ضرورت مسأله باعث گردید تا در این پژوهش به بررسی، تبیین و رمزگشایی چگونگی بیان مفاهیم انتزاعی از طریق طرح واره های تصویری در زبان فارسی و کاربرد آنها در کتب درسی می پردازد. با هدف شناسایی طرح‌واره‌های تصویری در متون کتاب‌های فارسی دورۀ اول متوسطه از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی جانسون بپردازیم. پژوهش حاضر از نوع کیفی با روش توصیفی - تحلیلی بوده، واحد تحلیل «جمله» و داده‌ها به شیوه اسنادی استخراج گردید. جامعۀ آماری پژوهش، جملات کتاب‌های فارسی دورۀ اول متوسطه است که مشتمل بر 775 جمله طرح‌واره‌های حجمی، 511 جمله حرکتی و 648 جمله طرحواره قدرتی است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که از کل جملات دارای طرح‌واره‌، بیشترین کاربرد طرحواره ها در کتاب های فارسی متوسطه اول به ترتیب، حجمی، قدرتی و حرکتی است و بیشترین تعداد طرح‌وارۀ حجمی در فارسی هفتم و بیشترین تعداد طرح‌وارۀ قدرتی در فارسی نهم و بیشترین بسامد کاربرد طرح‌وارۀ حرکتی در فارسی هفتم است. حضور طرح‌واره‌های تصویری حاکی از آن است که مؤلفان کتاب‌های فارسی به فهم بهتر محتوا، رشد خلاقیت و تفکرات انتزاعی دانش‌آموزان توجه خاص داشته‌‌اند.