فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در میان پژوهش‌های ادبی فقدان بزرگی در حوزۀ معمای ادبی از جنبه‌های تاریخ ادبیات، کارکردها و کاربردها، احیای متون خطی، و قواعد و اعمال معمائی وجود دارد. میرحسین معمائی نیشابوری ( - 904ق) که در معماسرایی شاگرد عبدالرحمان جامی بود و سرآمد معماسرایان قرن 9 و 10 به شمار می‌رفت، رساله‌ای به نام دستور معما دارد. این رساله که نگارش آن در 904ق پایان یافت حاوی 650 معمای ادبی از مؤلف، و توضیحاتی بسیار مختصر دربارۀ اعمال و قواعد معمائی است. بیش از صد نسخۀ خطی از این رساله در کتابخانه‌های ایران، و نسخ متعددی در دیگر کتابخانه‌های جهان نگهداری می‌شود. پیچیدگی‌ معماهای این رساله آن را از دیگر رسائل معمائی متمایز کرده است به گونه‌ای که از همان زمان تا سدۀ 12ق افراد متعددی به شرح و توضیح معماهای آن اقدام کرده‌اند. به منظور رفع این خلأ پژوهشی و احیای یکی از رسالات معمائی، رسالۀ دستور معما بر مبنای نسخۀ اساس نسبی که نسخۀ 1/4495 کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران بود، تصحیح انتقادی گردید و معماهای آن با روشی قاعده‌مند شرح شد. در این جستار ضمن معرفی این نسخه و ویژگی‌های آن، و توضیح برخی قواعد و اعمال معمایی که آگاهی از آن‌ها برای گشودن معماها ضروری است، چند نمونه از معماها نیز حل می‌شوند.