تأثیر تنش شوری بر الگوی بیان ژن‌های SOS1 و NHX1 در ارقام حساس و متحمل گندم زراعی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 استادیار گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، کرج، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری اصلاح نباتات، دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

4 دانشیار گروه اصلاح‌ نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.30473/cb.2022.65022.1884
چکیده

در سطح مولکولی، بررسی پاسخ و ارزیابی تحمل به شوری گندم زراعی، می‌تواند راهبرد مهمی در درک و مقایسه مکانیسم‌های دفاعی ارقام گندم محسوب گردد. بدین‌منظور، تحقیقی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با 3 تکرار صورت گرفت که فاکتورهای آزمایش شامل ارقام گندم زراعی (رقم متحمل سارک‌6 و رقم حساس بهاره‌چینی‌) و سری‌های زمانی نمونه‌برداری (صفر یا کنترل، 24، 48، 72 و 96 ساعت پس از تنش) بودند. تنش شوری با غلظت 250 میلی‌مولار کلرید سدیم بر روی گیاهچه‌های 10 روزه یکنواخت در مرحله دو برگی اعمال‌شده و نمونه‌برداری از بافت ریشه و اندام هوایی صورت گرفت. سپس میزان یون‌های سدیم و پتاسیم و در ادامه بیان نسبی ژن‌های SOS1 و NHX1 توسط روش qPCR اندازه‌گیری شد. نتایج حاکی از این بود که پس از اعمال تنش شوری، با افزایش زمان نمونه‌برداری، مقدار Na+ در اندام هوایی و ریشه رقم متحمل نسبت به رقم حساس کاهش‌یافته، اما در ارتباط با مقدارK+ ، پاسخ دو رقم و روند تغییرات، بسته به اندام گیاهی، متفاوت بود. همچنین نتایج نشان داد که الگوی بیان ژن‌های SOS 1 و NHX1 در ریشه و اندام هوایی هر دو رقم، دارای روند منظمی نبود، اما در ریشه رقم سارک‌6، تجمع سریع‌تر و بیشتر رونوشت ژن‌ها مشهود بود که بیانگر نقش مهم این ژن‌ها در ریشه برای کاهش جذب یون سدیم و برقراری هموستازی یونی بود.

کلیدواژه‌ها