بررسی عملکرد پروموتر AtPHT1;1 در سیستم هترولوگ کلزا
نویسندگان
1 استادیار، گروه پژوهشی مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 استاد، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیستفناوری، شهرک علم و فناوری پژوهش، بلوار پژوهش، تهران، ایران.
3 دانشجوی مقطع دکتری تخصصی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیستفناوری، شهرک علم و فناوری پژوهش، بلوار پژوهش، تهران، ایران.
4 دانشآموخته دکتری تخصصی، مؤسسه تحقیقاتی ژنتیک گیاهی و گیاهان زراعی لاییبنیز، IPK، آلمان.
doi
10.30473/cb.2022.63987.1879چکیده
اصلاح گیاهان زراعی با قابلیت بیشتر استفاده از مواد معدنی موجود در خاک از اهداف پژوهشگران حوزه زیستفناوری است. روشهای مهندسی ژنتیک پیشرفتهای چشمگیری را در اصلاح گیاهان زراعی با انتقال و ایجاد صفات مفید جهت تولید بیشتر در شرایط عادی و یا تحت تنش را فراهم میآورند. طراحی سازههای ژن کارآمد دارای پروموترهایی با عملکرد مناسب بهمنظور بیان اختصاصی ژنهای مورد نظر در بافتهای هدف و در زمان مناسب جهت ایجاد صفات مطلوب مانند تحمل به تنشهای زیستی و غیر زیستی یا اهداف دیگر از اهمیت ویژهای برخوردار است. بیان اختصاصی ژنهای ناقل فسفات در ریشه و القای آنها با تنش کمبود فسفات، قابلیت پروموترهای اعضای این خانواده ژن را جهت بهرهبرداری در گیاهان تراریخت بهویژه برای جذب فسفات از خاک نشانمیدهد. در این پژوهش یک قطعه 1826 جفت بازی مربوط به پروموتر ژن AtPHT1;1 گیاه آرابیدوپسیس تالیانا (Arabidopsis thaliana L.) مورد بررسی بیوانفورماتیکی قرارگرفت و نتایج نشان داد که این پروموتر دارای موتیفهای متعدد مربوط بهبیان اختصاصی در ریشه است. بیان اسید فسفات از ترشحی AtPAP17 بهعنوان یک ژن گزارشگر تحت کنترل پروموتر AtPHT1;1 در گیاهان تراریخت کلزا نشان داد که پروموتر مذکور ویژگی بیان بافتی خود را در گیاه کلزا حفظ کرده و بهطور اختصاصی در ریشه بیان میشود و میتواند بهعنوان یک ناحیه تنظیمکننده برای بیان اختصاصی ژنهای مطلوب در ریشه گیاهان تراریخت کلزا مورد استفاده قرار گیرد.