محدودیت‌های واج‌آرایی در خوشه‌های همخوانی پایانی در زبان پشتو: تحلیلی مبتنی بر نظریۀ بهینگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.30465/lsi.2023.46050.1698
چکیده

مقاله حاضر خوشه‌های همخوانی پایانی در واژه‌های اصیل و وام‌واژه‌های زبان پشتو (گونۀ معیار) را بررسی و برخی از محدودیت‌های واج‌آرایی حاکم بر هم‌نشینی همخوان‌ها در این خوشه‌ها را بر اساس نظریة بهینگی تحلیل کرده است. تمرکز پژوهش‌های پیشین دربارۀ خوشه‌های همخوانی در زبان پشتو عمدتاً بر خوشه‌های دو و سه‌همخوانی آغازی در این زبان بوده است، اما بررسی محدودیت‌های واج‌آرایی خوشه‌های پایانی نکاتی را در مورد نظام آوایی زبان پشتو روشن می‌کند که تاکنون به آنها پرداخته نشده است. بررسی محدودیت‌های موجود در خوشه‌های همخوانی پایانی نشان می‌دهد که زبان پشتو می‌تواند در خوشه‌های همخوانی پایانی که در آن‌ها تمایز ادراکی همخوان‌های تشکیل‌دهندة خوشه اندک است همخوان پایانی را حذف کند. همچنین، در مقایسه خوشه‌های همخوانی وام‌واژه‌ها در زبان پشتو و زبان فارسی تفاوتی در ویژگی‌های همخوان‌های خیشومی در این دو زبان در جایگاه پایانۀ هجا دیده می‌شود. به این صورت که در یکی به تحمل نقض اصل توالی رسایی و در دیگری به درج واکه در چنین خوشه‌هایی منجر می‌شود.