فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرین‌های دمایی سرد علاوه بر آسیب به بخش‌های انرژی، کشاورزی و محیط زیست، می‌تواند زندگی جانداران را به‌خطر بیندازد. از اینرو بررسی و شناخت این مخاطره و الگوهای جوی به‌وجودآوردندة آن به‌منظور درک بهتر و پیش‌بینی مناسب ضروری به‌نظر می‌رسد. رودبادهای تراز بالایی وردسپهر از عوامل مهم کنترل‌کننده و محرک دماهای فرین سطح زمین هستند. به‌منظور بررسی ارتباط بین فرین‌های سرد و رودبادهای تراز بالایی وردسپهر، از داده‌های دمای30 ایستگاه هواشناسی و داده‌های بازتحلیل باد تراز 300 هکتوپاسکال پایگاه ECMWF در بازة زمانی 32ساله استفاده شده است. ابتدا داده‌های شبکه‌ای رودباد با به‌کارگیری روش شبکة عصبی خودسامان-دهنده (SOM) خوشه‌بندی شد. سپس فراوانی رویدادهای فرین سردِ هر دسته، محاسبه و الگوهای سینوپتیکی مربوطه تحلیل گردید. نتایج تحقیق نشان داد با توجه به روند افزایشی میانگین دمای هوای کشور بین سال‌های 1992 تا 2023، میانگین فراوانی رویدادهای فرین سرد کاهش یافته است. بیشترین فراوانی فرین‌های سرد در شرایطی رخ داده است که رودبادهای قوی در کشور حاکمیت داشته‌اند. این رودبادها حاصل ادغام دو رودباد جبهة قطبی و جنب‌حاره بوده و غالباً در ماه‌های سرد سال اتفاق افتاده‌اند. در مورد درصد کمی از رویدادهای فرین سرد که در فصل‌های پاییز و بهار پرتکرار بوده‌اند، الگوهای تراز 300 هکتوپاسکال نشان‌دهندۀ نبود رودباد قوی می‌باشد.