فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی جهانی است که پیامدهای جدی برای امنیت غذایی و مدیریت منابع آب دارد. این پژوهش به پیش‌بینی خشکسالی‌های کوتاه‌مدت در ایران با استفاده از سناریوهای اجتماعی - اقتصادی مشترک (SSP) می‌پردازد. داده‌های 95 ایستگاه سینوپتیک در دوره 1985–2014 به‌عنوان پایه در نظر گرفته شدند. پنج مدل گردش عمومی جو (GCM) شامل GFDL-ESM4، IPSL-CM6A-LR، MPI-ESM1-2-HR و UKESM1-0-LL برای پیش‌بینی بارش به‌کار رفتند. داده‌ها با روش کریجینگ همگون‌سازی و سپس اصلاح سوگیری شدند. برای کاهش عدم قطعیت، از رویکرد همادی چندمدلی استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهد داده‌های همادی‌شده هم‌خوانی بالایی با مشاهدات دارند، خطاهای کمتری ارائه می‌دهند و ضریب همبستگی آن‌ها افزایش یافته است. مدل همادی عملکرد بهتری نسبت به مدل‌های منفرد داشت. تحلیل الگوهای بارش در دوره پایه نشان داد که بارش تحت تأثیر عوامل جغرافیایی و اقلیمی است و بیشترین مقادیر آن در ماه‌های سرد در زاگرس و سواحل جنوب‌غربی خزر رخ می‌دهد. پیش‌بینی‌های دوره 2021–2040 تحت سناریوی SSP5-8.5 تغییرات چشمگیری را نشان می‌دهند: افزایش بارش در مناطق مرتفع و سواحل خزر، هر چند افزایش دما ممکن است اثرات مثبت آن را کاهش دهد؛ در مقابل، کاهش بارش در شمال‌غرب و مرکز کشور، به‌ویژه در بهار و تابستان، پیش‌بینی شده است. این تغییرات چالش‌های جدی برای مدیریت آب و کشاورزی ایجاد می‌کند و لزوم برنامه‌ریزی پیشگیرانه را برجسته می‌سازد. این مطالعه با ارائۀ پیش‌بینی‌های دقیق‌تر، به سیاست‌گذاران در تدوین راهبردهای مؤثر برای مقابله با خشکسالی کمک می‌کند.