ساختار فاعل غیرفاعلی در زبان بهدینان شهر یزد
نویسندگان
1 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.30465/lsi.2024.48631.1752چکیده
زبان زرتشتیان یزد از جمله زبانهای ایرانی در معرض خطری است که ویژگیهای کهنی در آن به یادگار مانده است. این پژوهش به بررسی ساختار فاعل غیرفاعلی در زبان بهدینان یزد میپردازد. از جمله این ویژگیهای آن میتوان به شیوه دستوریشدگی این ساختار، محمولهایی بهکار رفته در آن و مقولههای معنایی دخیل در ساختار فاعل غیرفاعلی اشاره کرد. این پژوهش میکوشد تا با بررسی ابعاد و ویژگیهای زبان زرتشتیان یزد، بر شیوه و سیر تطور و حذف و خلق ساختارهای آن زبان پرتو بیفکند و زمینه را برای قیاس و تطبیق این فرایندها در این زبان و سایر زبانهای ایرانی فراهم آورد. همچنین امید آن میرود که پرداختن به زبانهایی چنین مهجور و در معرض نابودی گامی هرچند کوچک در جهت جلب توجه پژوهشگران و گویشوران و در نهایت ثبت و حتی بهتعویق انداختن خاموشی یکی دیگر از گوهرهای زبانی این مرز و بوم باشد. این پژوهش از منظری ردهشناختی به بررسی ساختار فاعل غیرفاعلی در زبان بهدینان یزد میپردازد و از دستاوردهای دبیرمقدم (2018) و دبیرمقدم (1399) درباره ساختارهای دارای فاعل غیرفاعلی بهره میجوید. در زبان رزتشتیان یزد مانند آنچه در فارسی نو مشاهده میشود، محمولِ این ساختار اغلب افعال حسی، روانشناختی، بیان حال و ملکی هستند، اما بر خلاف زبان خواهر خود، زبان بهدینان یزد فاقد پساضافه «را» است و فاعل غیرفاعلی در آن تنها بهصورت واژهبستی دستوری شده است. نکته جالبتوجه درباره این ساختار در زبان بهدینان یزد، کاربرد پیشبست با افعال لازم است.
