فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نهضت عاشورا دچار انواع تحریفات لفظی و معنوی شده است که نقش عوام شیعیان در وقوع آنها برجسته است. به نظر می‌رسد غفلت از علل و فلسفة وقوع حادثة کربلا، و دل‌مشغولی به امور عرضی آن و پیوند گرامی‌داشت نهضت عاشورا با معیشت مردم، موجب گسترش چنین تحریفاتی شده است. همچنین غلبة رویکرد عاطفی موجب چشم‌پوشی مردم از اتخاذ رویکرد عقلانی به این نهضت گردیده است. علاوه بر این موارد، عواملی چون تقدس-سازی و تفسیر استثنایی، تفسیر شفاعت‌محور، عرف‌گرایی و تلقی عادت‌محور از نهضت عاشورا، از موارد مهم تحریفات این واقعه است. در این تحقیق ضمن آسیب‌شناسی علل و عوامل مختلف تحریف نهضت عاشورا، بر خطاهای رایج شیعیان در مواجهه با پاسداشت این نهضت و راهبردهای مواجهه با آنها تاکید خواهد شد. برخی از این خطاها عبارتند از: غفلت از فلسفه و اهداف نهضت عاشورا و تمرکز بر روش‌های عزاداری، عاطفه‌گرایی و احساس‌گرایی، نگرش طلب‌کارانه نسبت به امام حسین (ع)، محوریت روضه ‌خوانان و مداحان بازاری به‌جای علما و نخبگان دردمند، آمیخته شدن نهضت عاشورا با فرهنگ‌های قومی و قبیله‌ای، و خلط در معیارهای حسینی بودن. در مواجهه با آسیب‌های مذکور راهبردهای زیر پیشنهاد می‌شود: ضرورت شناخت دقیق تاریخ عاشورا توسط عموم شیعیان، لزوم بازخوانی مداوم فلسفه و اهداف نهضت عاشورا، اهمیت تفکیک ذاتیات و عرضیات نهضت عاشورا از همدیگر، آسیب شناسی و اصلاح سنت روضه‌خوانی و مداحی، و تلاش برای تعمیق فهم مردم از آموزه‌های اصیل عاشورایی.