فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«مناظره الجواهر لمسرة الخواطر» مثنویی است در 759 بیت در مناظره جواهرات با یکدیگر و اظهار برتری هر کدام بر دیگری، این اثر را بصیری در سال 907 هجری قمری در سفر خویش به روم به نظم درآورد و در سال 918 هجری قمری به امیر محمد فرزند سلطان بایزید عثمانی یا آنگونه که از متن برمی‌آید خود سلطان بایزید دوم تقدیم نمود. از این اثر ارزشمند، نسخه‌ای به شماره نسخۀ 10143 در کتابخانه مرعشی نجفی نگهداری می‌شود. مقالۀ حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای ابتدا به واکاوی مختصات نسخه‌شناختی این اثر پرداخته‌است، آنگاه بر پایه سبک‌شناسی موضوعی، ادبی و زبانی آن را تحلیل کرده‌است. نتیجه این بررسی‌ها نشان می‌دهد، این اثر از حیث رسم الخط، ویژگیهای رسم الخط سده‌های ده و یازده را داراست. از منظر سبک‌شناسی موضوعی، پرداختن به موضوعات گوهرشناسی در قالب مناظره، مباحث تعلیمی و اخلاقی و بیان شرح احوال شاعر، مهمترین موضوعات اثر را تشکیل می‌دهد. متن از نگرش اخلاقی و شرایط زندگی نویسنده حکایت دارد بطوریکه از طریق این اثر لایه های مخفی زندگی بصیری بغدادی مکشوف می‌گردد. در سطح واژگانی، کاربرد برخی لغات نوساخته یا کم کاربرد و نیز بکارگیری گسترده اصطلاحات گوهرشناسی از برجستگی‌های اثر است. استفاده از جناس، انواع ایهام، کنایه، انواع تشبیه، واج آرایی، بازی با حروف بخصوص در حساب جمل، استشهاد به آیات و اشاره به مضامین شعری شعرای متقدم موجب آهنگین شدن و افزایش غنا در سطح بلاغی سخن شده‌است.