فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گفتمان خبری گونه‌ای تحلیل گفتمان است که به تحلیل ساختار گفتمان خبری می‌پردازد. باتوجه‌به این که در قالب‌بندی اخبار دو ویژگی انتخاب و برجستگی در نمود ارتباطی خبر نهفته است، از ساختار هرم وارونۀ خبر برای درجه‌بندی اهمیت بخش‌های گفتمانی خبر استفاده می‌شود. اگرچه رعایت ساختار هرم وارونۀ خبر مطلوب است، گاهی ممکن است در گفتمان خبری این ساختار دچار تغییر شود که در این مقاله تلاش می‌شود با کمک تحلیل آماری، به تحلیل ساختار گفتمان وبگاه‌های خبری فارسی پرداخته شود. برای رسیدن به هدف می‌توان از علم داده استفاده کرد. این بین‌رشته‌ای از جنبۀ علمی به تحلیل داده، یافتن مفاهیم ضمنی به‌دست‌آمده از تحلیل داده‌ها و استخراج دانش از داده‌ها می‌پردازد. در چارچوب علم داده به بررسی پیکره‌ای متون خبری فارسی پرداخته شده و وجود رابطۀ همبستگی معنایی میان عنوان خبر و محتوای خبر در ساختار هرم وارونۀ خبر مورد مطالعه قرار می‌گیرد. برای دستیابی به این هدف، با استفاده از روش خزش، یک پیکرۀ خبری نسبتاً بزرگ با حجمی بالغ بر 14میلیارد واژه از 24 وبگاه خبری به‌دست آمده‌است. پس‌از پیش‌پردازش و اعمال یکدستی نسبی در این پیکره، در چارچوب معناشناسی توزیعی، بردار عنوان خبر و متن خبر با استفاده از مدل بردارسازی واژه ورد2وک به‌دست آمده و براساس آن بردار هر خبر ساخته شده‌است. پس‌از بخش‌بندی محتوای هر خبر براساس هرم وارونۀ خبر به سه قسمت سرنخ (لید)، بدنه و ارائه توضیحات بیشتر درمورد سرنخ، با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، میزان همبستگی میان عنوان و هر یک از سه بخش خبر محاسبه شده‌است. اگرچه ضریب همبستگی پیرسون برای حجم زیادی از خبرها مثبت بود، ارزش صفر و عدم وجود همبستگی برای خبرها یافت شد. به‌طور متوسط، همبستگی میان عنوان و بدنۀ خبر بیش‌از همبستگی میان عنوان و توسعۀ سرنخ بود. این پژوهش می‌تواند به‌عنوان روشی برای دقت در انتخاب عنوان و محتوا و پالایش خبری منطبق‌بر هرم وارونه استفاده گردد.