ارزیابیِ شاخص‌های زمینه‌گرایی در فرایند طراحی معماری

نویسندگان

1 استاد تمام گروه معماری، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.

2 استاد تمام گروه معماری، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
چکیده

آغاز هر رویداد خلاقانه طراحی، همواره با سوالاتی در ذهن طراح همراه بوده است؛ چرا که این مسیر پرفراز و نشیب و پر از ابهام که مشتمل بر مراحل و فعالیت‌های مختلف است، طراح را به پاسخ‌هایی متعدد سوق می دهد که هرکدام شامل زوایایی آشکار و پنهان از موضوع هستند. از این حیث فرایند طراحی در هر کدام از موضوعات و مراحل توام با چالش هایی است طراح را به پیش می خواند. اما آنچه که در این مسیر اهمیت خاصی دارد، نقطه آغاز طراحی و مرحله ایده‌یابی است که حاصل آن شکل‌گیری مولد اولیه به مثابه ایده و انسجام دهنده طرح است. در این راستا، بهره‌گیری از تاثیرات زمینه و بستر طراحی را شاید بتوان به عنوان نقطه آغازی بسیار مهم و تاثیرگذار در فرایند طراحیِ معماری قلمداد کرد. این در حالیست که می‌توان تاثیرات زمینه و بستر طراحی را به عنوان نقطه آغازی بسیارمهم و تاثیرگذار در فرایندِ طراحیِ معماری قلمداد کرد. با عنایت به موارد ذکر شده، تحقیقِ حاضر با هدف تبیین و تحلیلِ شاخص‌های زمینه‌گرایی در فرآیند طراحی، انجام پذیرفت که در گام نخستِ پژوهش، با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و استنادی، شاخص‌های زمینه‌گرایی استخراج و تبیین گردید و در ادامه تحقیق و گام دوم، با استفاده از ابزار مصاحبه عمیق با خبرگان حوزه معماری و شهرسازی، اعم از اساتید دانشگاه و معماران حرفه‌ای به تحلیل و ارزیابیِ شاخص‌های زمینه گراییِ مستخرج از مطالعاتِ گامِ نخست پژوهش در فرایند طراحی پرداخته شد؛ که نهایتاً نتایج حاصله، حاکی از تاثیرگذاریِ کیفیات کالبدی، فضایی و مادی و همینطور ابعاد انسانی، اجتماعی و فرهنگی زمینه موجود است. این در حالیست که نمی توان تاثیرگذاریِ شاخصه های دیگر زمینه را در این مهم انکار کرد.