مطالعه تطبیقی مفهوم عدالت در نهجالبلاغه و نظام بینالمللی حقوق بشر
نویسندگان
1 استادیار حقوق بینالملل عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران.
doi
10.22084/nahj.2024.28503.2985چکیده
در عصر حاضر، مفهوم عدالت بهعنوان یک اصل کلیدی در جوامع بشری به شدت مورد توجه قرار دارد. عدالت، همانطور که در ادبیات دینی و فلسفی بسامد زیادی دارد، از طریق متون متنوعی نیز مورد اشاره قرار گرفته است. یکی از مهمترین متونی که درباره مفهوم عدالت سخن می گوید، نهجالبلاغه است. نهجالبلاغه، بهعنوان اثر بزرگ تاریخی و دینی، نقش بسزایی در پیدایش و تکوین مفهوم عدالت در فرهنگ اسلامی ایفا کرده است. از سوی دیگر، در دیدگاه حقوق بشر، مفهوم عدالت بهعنوان اصلی برای حفظ حقوق انسانی و توزیع منابع و فرصتها در جامعه تأکید دارد. حقوق بینالملل بشر به دنبال ارائۀ ضمانتها برای حفظ کرامت و حقوق افراد و جامعه بهطورکلی است و عدالت اجتماعی نیز جزء این تلاش است. این پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی و به شیوه تطبیقی صورت گرفته، تلاش نموده است تا به این پرسش، پاسخ دهد که چه شباهتها و تفاوتهایی بین مفهوم عدالت در نهجالبلاغه و حقوق بینالملل بشر وجود دارد؟ نتایج پژوهش نشان داد نهجالبلاغه و حقوق بینالملل بشر، بر اهمیت کرامت انسانی، برابری، عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه ثروت تأکید دارند. عدالت در حقوق بینالملل بشر بیشتر بر پایه فلسفه و حقوق طبیعی استوار است، درحالیکه عدالت در نهجالبلاغه ریشه در دین و شریعت دارد. عدالت در نهجالبلاغه ابعاد گستردهتری دارد و شامل ابعاد اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و ... میشود.
