ریشههای جغرافیای - سیاسی نظارت قضایی در ایالات متحده آمریکا و ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه حقوق، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحدۀ عربی.
3 استادیار، گروه حقوق، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی.
4 استاد تمام، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jgeoq.2022.338063.3653چکیده
نظارت قضایی در ایالات متحده آمریکا و دادرسی اساسی فقهی شورای نگهبان جمهوری اسلامی ایران از پیشینه قابلتوجهی برخوردارند، از این رو در این پژوهش به بررسی ریشه های تاریخی این دو موضوع در این دو کشور پرداخته می شود. ایالات متحده آمریکا در سال 1776 از اتحاد 13بریتانیایینشین به وجود آمد. این ریشه های بریتانیایی، زمینه را برای برتری قانون مساعد کرد پس از استقلال آمریکا در این کشور، در دوره حکومت کنفدراتیو، بر اساس پیشینهای بریتانیایی ابتدا نظارت قضایی در سطح ایالات شکل گرفت. این نظارت قضایی در سطح ایالات به اندیشه پدران بنیانگذار، به خصوص الکساندر همیلتون، راه یافت، اما با این وجود در قانون اساسی آمریکا وارد نشد. 16سال پس از تصویب قانون اساسی این کشور و با رأی مارشال نظارت قضایی به حقوق اساسی این کشور راه یافت. در ایران دادرسی اساسی، پیش از قانون اساسی مشروطه، منطقا معنایی نداشت. در قانون اساسی مشروطه نیز هیچ اثری از نظارت بر قانونگذاری نبود، اما این موضوع به نحو دیگری در متمم آن متن ایجاد شد. در این روند با درخواست جدی مشروعه خواهان، نظارت شرعی، مطابق اصل طراز وارد متمم قانون اساسی مشروطه شد، اما تا پیروزی انقلاب در عمل این موضوع مسکوت ماند. با پیروزی انقلاب این موضوع با تلفیقی از غرب بهعنوان دادرسی اساسی فقهی ابتدا وارد پیشنویس قانون اساسی شد. پس از آن با تغییرات عمده در مجلس بررسی طرح نهایی پیشنویس، نهادی کاملا متفاوت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران درج گردید. شکل گیری نظارت قضایی در ایالات متحده آمریکا روندی کند
