فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گفتمان‌نماها، به عنوان هدایت‌کنندگان و یکپارچه‌کنندگان گفتمان، از عناصر مهم زبانی در نظام زبان به شمار رفته و مطالعة آنها از مباحث مهم و جدید در زبان‌شناسی است. این واحدهای زبانی به کلمات و گروه‌هایی اشاره دارد که به تنهایی بدون معنی و فاقد نقش نحوی می‌باشند و نقش‌شان در جمله معمولاً ایجاد ترابط در میان پاره‌گفتارها بوده و نشان دهندة وجود یک رابطة کلامی اند. این کلمات که معمولاً از نظر نحوی، قید یا حرف ربط می‌باشند، نقش‌های متفاوتی را در نظام زبان ایفا می‌کنند. از آنجا که نقش اصلی گفتمان‌نماها در سطح گفتمان، یعنی در توالی پاره‌گفتارها است نه در سطح پاره‌گفتارها یا جملات، بر همین اساس، مستقل از نحو محسوب می‌شوند. در این بررسی، نقش‌های تقابلی، تأکیدی و تأییدی گفتمان‌ها مطمح نظر قرار گرفته‌اند. از این رو، در این پژوهش، بررسی سیر تحوّل درزمانی نقش‌های واژة فارسی «راستی» از قرون متقدم تا قرن معاصر در کانون توجه قرار گرفته است. ازآنجایی‌که این پژوهش ماهیتاً پیکره‌بنیاد و اسنادی است، پیکره‌ای متشکل از 22 اثر نوشتاری مربوط به دورة متقدم و 58 اثر نوشتاری مربوط به دورة متأخر برگزیده شده است. بر بنیاد یافته‌های پژوهش حاضر، واژة «راستی» در قرون متقدم عموماً به صورت اسم، اسم مصدر، صفت و قید به کار رفته است، امّا با گذشت زمان از رهگذر کاربردی‌شدگی، این عنصر زبانی به جایگاه آغازین منتقل شده و به گفتمان‌نما تبدیل شده است. در بررسی تطبیقی با مشخصه‌های گفتمان‌نمایی اسکوراپ (1999) و هاینه (2013) اثبات شد که در زبان فارسی، واژة «راستی» یک گفتمان‌نما محسوب می‌شود. همچنین مشخص شد که نقش‌هایی که گفتمان‌نمای «راستی» در زبان فارسی می‌پذیرد، با سبک‌های تقابلی نورویکواُ آنودرا (2004) و نقش‌های معنایی تراگوت (1982) مطابقت داشته است. از سوی دیگر، مشخص شد که با نقش‌های تأکیدی و تأییدی برینتون (1996) همسانی دارد. بر اساس یافته-های این پژوهش، گفتمان‌نمای «راستی» در نقش تأکیدی بسامد بیشتری داشت.