فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در خصوص ارجاع متقابل در زبان فارسی، آراء مختلفی وجود دارد. برخی آن را مطابقه مفعولی در نظر گرفته‌اند (راسخ‌مهند 1384) و برخی از آن با عنوان نمایه‌سازی مفعول نام برده‌اند (بهرامی و رضایی1392). حتی در مطالعات صورت گرفته در سطح جهانی نیز مرز مشخصی میان مطابقه و ارجاع متقابل تعریف نشده است؛ برای مثال سیویرسکا (1999) هر دو را مطابقه و هسپلمث (2015) هر دو را نمایه‌سازی موضوع می‌نامد. طبق نظر مطرح در سیویرسکا (1999) در زبان‌های دارای مطابقه فاعلی و مفعولی، حتی نشانگرهای مطابقه فاعلی نیز مسیر دستوری‌شدگی خود را به طور کامل طی نمی‌کنند و واژه‌بست باقی می‌مانند. در این‌جا تلاش می‌شود تا با بررسی داده‌های فارسی نشان دهیم اولاً شناسه‌های فارسی وندند در نتیجه زبان فارسی دارای مطابقه فاعلی دستوری است و پی‌بست‌های ضمیری به کار ارجاع متقابل می‌آیند و ثانیاً ارجاع متقابل و مطابقه، دو سازوکار متفاوت در فارسی هستند؛ ارجاع متقابل، برخلاف مطابقه، اختیاری است و با انگیزه‌های گفتمانی صورت می‌گیرد و از اصول و محدودیت‌های نحوی ناظر بر مطابقه پیروی نمی‌کند. در مقابل، مطابقه رابطه‌ای است نحوی و تابع شرط نفوذناپذیری فاز (چامسکی، 2001). تأمین نشدن این محدودیت، موجب برهم خوردن رابطه مطابقه و بدساختی جمله می‌شود.