بررسی فرآیندهای واژه سازی در معادل یابی وام واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی بر پایه ی انگاره ی صرف واژگانی کیپارسی: با تکیه بر اشتقاق و ترکیب

نویسندگان

1 گروه زبان انگلیسی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران

2 گروه زبان انگلیسی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران

3 گروه زبان‌شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
10.30465/lsi.2023.43264.1635
چکیده

در واژه‌شناسی، واژه عنصری است که در ساخت گروه استفاده می‌شود و به پدیده‌ای خیالی، واقعی، مادی یا انتزاعی در جهان خارج دلالت می‌کند. در ایران، وظیفه‌ی واژه‌سازی، تثبیت واژه‌ها، واژه‌یابی و معادل-سازی، بر عهده‌ی فرهنگستان است. بر این اساس، هدف این پژوهش بررسی فرآیندهای واژه‌سازی وام‌واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی است، که با استناد بر نظریه‌ی لایه‌ای کیپارسکی که در حیطه‌ی واژه‌سازی مورد استفاده قرار میگیرد، به انجام رسیده است. در راستای هدف ذکر شده، روش توصیفی–تحلیلی، ابزار جمع‌آوری داده به شکل کتابخانه‌ای و رویکرد منطقی حاکم استقرایی- قیاسی بکار رفته است. نیز حیطه‌ی وام‌واژه‌های غیرتخصصی در زبان فارسی نو، درصد سال اخیر صورت گرفته است. با توجه به هدف و روش یاد شده، جهت بررسی انگاره‌ی صرف واژگانی کیپارسکی در معادل‌یابی‌های مصوب فرهنگستان، 5000 معادل‌یابی بررسی شده است، که از میان آنها 600 واژه بر اساس ترکیب و اشتقاق برگزیده شده است، از این میان، تعداد 397 واژه، یا 66 درصد از کل پیکره، بر اساس نظریه‌ی لایه‌ای کیپارسکی، قابلیت تجزیه و تحلیل را یافتند. تعداد 203 واژه، برابر با 34 درصد از کل پیکره غیرقابل تحلیل ارزیابی گردیدند.