جستاری در دگرگونی مفهوم و مصداق پازند

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.30465/lsi.2022.8433
چکیده

بخش چشمگیری از میراث فکری مزدیسنا متن‌های پازند هستند. پاره‌ای از متون پهلوی که از سدۀ 12م به بعد به خط اوستایی نقل شده‌اند، پازند گفته می‌شوند. پازندها ازجمله نخستین متن‌هایی بودند که مورد توجه و اقبال ایران‌شناسان قرار گرفتند و در سدۀ 19 م مطالعات ارزشمندی پیرامون آنها صورت پذیرفت. اما در سدۀ 20م به‌دلایل مختلف رها شدند و مطالعۀ چندانی دربارۀ آنها انجام نشد.پازند به‌عنوان فرایند تغییر خط پهلوی به خط اوستایی پدیده‌ای متأخر و جدید است ولیخود مفهوم پازند قدیم است و رد آن را در اوستا هم می‌توانیم بینیم. دگرگونی معنایی و مصداقی پازند و پازندنویسی از روزگار باستان تا سدۀ 19م و چیستی و چگونگی این تحولات در بستر حیات کیش زردشتی در ایران و هند موضوع اصلی این مقاله است.