«هم» در فارسی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری زبانشناسی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 کارشناسی ارشد زبانشناسی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.30465/lsi.2022.8441چکیده
یکی از کلمات بحثبرانگیز در فارسی امروز، واژۀ «هم» است. برخی دستورنویسان این واژه را جزء دستة قیدها میدانند؛ این در حالی است که حذف این واژه ازجمله، گرچه ساختار دستوری آن را برهم نمیزند، اما معنای جمله را تغییر میدهد. ازسوی دیگر، در مطالعات اخیر، این واژه نه بهعنوان قید، بلکه بهعنوان افزایشی مطرح شده است. افزایشیها نشاندهندۀ کمیتی برای کانون جمله هستند و معنای آنها با توجه به جایگاه کانون در جمله و حوزۀ آنها متفاوت است. با این تفاسیر، «هم» بهعنوان یک افزایشی، معنای کانونی جمله را تغییر میدهد و به این ترتیب، نقش بنیادین در معنای جمله ایفا میکند. علاوه بر افزایشی، «هم» حامل نقشهای دیگری چون حرف ربط و حرف ربط علّی و سایر نقشها نیز است. هدف از این مقاله، بررسی نقشهای «هم» در فارسی و ارائۀ نقشۀ معنایی این واژه است. بهمنظور بررسی دقیقتر نقشهای کنونی، این مقاله نگاهی درزمانی به «هم» از فارسی باستان تا معاصر داشته است تا تغییرات این واژه بهطور دقیق مشخص شود؛ به این ترتیب، «هم» از دیدگاه دستوریشدگی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش در نهایت سیر تحول «هم» از باستان تا معاصر بههمراه نقشة معنایی آن را ارائه میدهد.
