تحلیل گفتمان انتقادی- شناختی مدارهای هویت در قطعنامههای مراسم 22 بهمنماه 1390 تا 1400
نویسندگان
1 دکترای تخصصی علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دکترای تخصصی زبانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران
doi
10.30465/lsi.2022.8444چکیده
پژوهش پیش رو بهدنبال تحلیل مبانی هویت پایه در دو صورت ایجابی و سلبی در بافت قطعنامههای پایانی مراسم 22بهمن ماه (بهعنوان مهمترین سند مراسم سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران) در دهة 90 خورشیدی است. درراستای هدف پژوهش، پرسش این است که «جمهوری اسلامی ایران در دهة 90، مرزهای هویتی خود را با دگرهای گفتمانیاش «آمریکا و اسرائیل» در بافت قطعنامههای مراسم 22بهمنماه چگونه بازنمایی نموده است؟». شیوۀ گردآوری دادهها کتابخانهای- اسنادی (برگرفته از متون قطعنامههای منتشرشده در رسانههای گروهی کشور) و روش پژوهش تبیینی است. برای پاسخ به این پرسش از چارچوب نظری و روششناسی مبتنی بر تحلیل گفتمان )انتقادی( و زبانشناسیِ شناختی استفاده شده است. در این ترکیب نظری با کاربست ابزارهای زبانشناسی شناختی، خاصه الگوهای نیرومحرکة تالمی (2000) در سطح خرد، و تحلیلهای گفتمانی در سطح کلان کوشش میشود مسئلة پژوهش تحلیل و تبیین شود. در سطح خرد این موضوع مورد توجه است که قطعنامههای مراسم 22بهمن در طول دهة 90 بهلحاظ الگوهای نیرومحرکه در رویکرد تالمی چه ارتباطی میان موجودیت ایران در یکسو و موجودیتهای آمریکا و اسرائیل، که عموماً در چارچوب استکبار و امپریالیسم جهانی فهم میشود، در سوی دیگر، برقرار میکنند، این موجودیتها بهلحاظ تمایل نیروی ذاتیشان چه حالتی دارند، توازن نیرویشان به چه صورتی است و این تعامل به چه برایندی میانجامد. تحلیل دادهها در سطح کلان با بهرهبردن از نظریة گفتمان لاکلا و موف (2001) انجام میشود. یافتهها نشان داد که دگرسازی با دو موجودیت آمریکا و اسرائیل در تاریخ جمهوری اسلامی ایران امری پیوسته، ثابت و صریح بوده است؛ به این ترتیب این دو موجودیت همواره در تقابل با ایران (بهعنوان اگونیست) قرار میگیرند. ازسوی دیگر، موجودیتهایی همچون بیداری اسلامی، جنبشهای عدالتخواه، فلسطین و... که در برابر آمریکا و اسرائیل قرار دارند، در زنجیرۀ همارزی جمهوری اسلامی قرار میگیرند و بهعنوان موجودیت اصلی تلقی میشوند.