فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

راه‌آهن از ارکان حیاتی حمل‌ونقل است که وقوع زلزله می‌تواند منجر به اختلال طولانی‌مدت و بروز خسارات سنگین در زیر ساخت های ریلی شود؛ ازاین‌رو، ارتقای ایمنی و مقاوم‌سازی لرزه‌ای زیرساخت‌های ریلی شامل ایستگاه‌ها، پل‌ها، تونل‌ها و خطوط اهمیت بسزایی دارد. استان خراسان رضوی به دلیل لرزه‌خیزی بالا و نقش استراتژیک مسیر ریلی آن در جابه‌جایی انبوه مسافر (در محور مشهد- تهران) و ترانزیت بین‌المللی کالا (محور سرخس- بندرعباس)، نیازمند توجه ویژه است. با توجه به محدودیت منابع اقتصادی و اجرایی، این پژوهش با هدف ارزیابی و اولویت‌بندی مقاوم‌سازی لرزه‌ای زیرساخت‌های اداره کل راه‌آهن خراسان انجام شده است. در این مطالعه، ابتدا با بهره‌گیری از نظرات گروه خبرگان و رویکرد غربالگری فازی، معیارهای کلیدی شامل شدت لرزه‌خیزی، فاصله از گسل، نوع کاربری و وضعیت فعلی مقاومت زیرساخت‌ها شناسایی شدند. سپس با انطباق اطلاعات مکانی گسل‌ها و شدت لرزه‌خیزی بر شبکه ریلی، وضعیت زیرساخت‌ها ارزیابی گردید و نهایتاً اولویت‌بندی با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که در میان بلاک‌ها، محورهای تربت-ابومسلم و ابومسلم-کاشمر با ضرایب نزدیکی 0/25 و 0/28 بالاترین اولویت مقاوم‌سازی را دارند. نیاز به مقاوم‌سازی هر سه تونل این ناحیه با ضریب 544/0 در سطح متوسط ارزیابی شد. همچنین، پل‌های عطار (322/0) و شهید مطهری (0/447) و ایستگاه‌های نیشابور و شهید مطهری (هر دو با ضریب 0/322) نیازمند توجه فوری‌تر هستند. به‌طور کلی، محورهای ریلی مطهری- مشهد و مشهد- نقاب، به‌ویژه محدوده فریمان تا کاشمر، در اولویت نخست برنامه‌های مقاوم‌سازی لرزه‌ای قرار می‌گیرند.