تجزیه و تحلیل گفتمان دادگاه براساس اصول همکاری گرایس از دیدگاه زبان‌شناسی حقوقی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشیار گروه زبان شناسی، واحد آبادان، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

doi
10.30465/lsi.2021.8092
چکیده

این پژوهش به تجزیه و تحلیل گفتمان دادگاه حوادث تروریستی توسط متهمان داعشی در حمله به مجلس شورای اسلامی و حرم مطهر امام خمینی (ره) ۱۷خرداد ماه ۱۳۹۶، براساس اصول چهارگانه همکاری گرایس (1975) از دیدگاه زبان‌شناسی حقوقی پرداخته است. اصول همکاری در مکالمات دادگاه در اصول کیفیت، کمیت، ارتباط و شیوه/ سبک دسته‌بندی شد. روش پژوهش به‌صورت توصیفی و تجزیه و تحلیل داده‌های آرشیو جلسات دادرسی دادگاه از داده‌ها از برنامه 20:30 صداوسیما و درگاه آپارات جمع‌آوری شد. داده‌ها شامل 50 فایل تصویری 10دقیقه‌ای از جریان دادرسی بود و به‌صورت نمونه‌گیریِ دردسترس انتخاب شدند. سپس جملات قضات، معاونان دادستان، خانوادۀ شهدا و و متهمان در اصول چهارگانه دسته‌بندی شدند و موارد پیروی و تخطی از اصول همکاری گرایس شمارش و ضبط شد. نتایج نشان داد که پیروی از اصل کیفیت در پایین‌ترین حد خود نشان‌دهندۀ موارد فراوان ضدونقیض و اطلاعات غلط در مکالمات طرفین بوده است. اصل ارتباط و شیوه/سبک از تخطی کمتر برخوردار بوده است که نشان می‌دهد قضات و متهمان در این خصوص کمتر دچار انحراف شده‌اند. در مجموع باید نتیجه گرفت که قضات، معاون دادستان و خانوادۀ شهدا بیشتر از متهمان از اصول چهار گانه گرایس پیروی کرده اند که این پیروی بیشتر در اصل ارتباط بوده‌است و بالاترین تخطی مربوط به متهمان بوده که در اصل کمیت رخ داده است.