فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرونشست زمین مخاطره ­ای است که بسیاری از دشت ­­های ایران از جمله دشت ایوانکی در استان سمنان را دربرگرفته است. دشت ایوانکی تحت تأثیر وضعیت اقلیمی و توپوگرافی، پتانسیل بالایی از نظر وقوع مخاطره فرونشست دارد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به برآورد وضعیت فرونشست دشت ایوانکی و تحلیل عوامل مؤثر در وقوع آن پرداخته شده است. در این تحقیق از تصاویر راداری سنتینل 1، تصاویر ماهواره لندست و اطلاعات مربوط به چاه ­های پیزومتری منطقه به ­عنوان مهم­ترین داده ­های تحقیق استفاده شده است. مهم­ترین ابزارهای پژوهش GMT­، ArcGIS­، ENVI و SPSS بوده است. با توجه به موضوع و اهداف مورد نظر، در این پژوهش ابتدا به ارزیابی وضعیت فرونشست منطقه در طی سال­ های 2016 تا 2022 و سپس به ارزیابی تأثیر افت منابع آب زیرزمینی و تغییرات کاربری اراضی در فرونشست رخ داده پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله، محدوده مطالعاتی در طی دوره زمانی 6 ساله بین 28 تا 533 میلی­متر فرونشست داشته که رقم قابل‌توجهی می­ باشد. آنالیز مکانی فرونشست رخ داده بیانگر این است که بیش­ترین میزان فرونشست مربوط به مناطق جنوبی دشت ایوانکی بوده است که این مناطق نیز سالانه با افت سطح آب زیرزمینی حدود 2 متر مواجه شده است، بر این اساس، یکی از دلایل فرونشست رخ داده، افت منابع آب زیرزمینی بوده است. همچنین بر اساس نتایج حاصله، کاربری نواحی انسان­ ساخت و اراضی کشاورزی در طی سال­های 1992 تا 2022 به ترتیب با 9/6 و 2/7 کیلومترمربع افزایش مواجه شده­ اند و با توجه به اینکه بیش­ترین میزان فرونشست (بیش از 500 میلی­متر) در محدوده این کاربری ­ها بوده است، بنابراین توسعه اراضی کشاورزی و نواحی انسان­ ساخت، عامل اصلی وقوع فرونشست منطقه بوده است.