بررسی فرسایش کناری رودخانه درهرود و طبقهبندی آن با استفاده از مدل راسگن (مطالعه موردی: شهرستان هوراند -آذربایجانشرقی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22067/geoeh.2022.78374.1272چکیده
فرسایش کنارهای رودخانه به یک روند هیدرولیکی مرتبط می شود که در تحت آن نیروی کششی حاصل از جریان موجب جدا شدن ذرات خاک کناره میگردد. تغییرات مجرای رودخانه، فرسایش کناره ای و رسوبگذاری کنارهای، فرآیندهای طبیعی رودخانههای آبرفتی هستند که باعث تخریب زمینهای کشاورزی اطراف و خسارت به تأسیسات انسانی اطراف رودخانه میشود. در این پژوهش از مدل راسگن (سطح 1 و سطح 2 و سطح 3) جهت ارزیابی وضعیت رودخانه درهرود بهمنظور اندازهگیری میزان فرسایشکنارهای و از سطح یک برای مشخص نمودن نوع مجرا پس از به دست آوردن شیب رودخانه درهرود در محدوده مورد مطالعه استفاده شده است. با توجه به شیب های بهدست آمده از مقاطع مختلف و مشاهدات میدانی از سطح مقطع و پلان رودخانه در مطالعات میدانی و باملاحظه طبقه بندی رودخانهها بر اساس شیبهای مختلف در طبقهبندی اولیه و سطح 1 راسگن، مقاطع موردنظر در گروهB وA قرار گرفتند. در این پژوهش 6 مقطع از روستای گاولان تا روستای لقان به طول 5 کیلومتر انتخاب شده است. پس از مشخص نمودن طبقه بندی رودخانه در سطح یک و دو راسگن، شرایط رودخانه درهرود و بازه های آن، از مجموع امتیازهای بهدستآمده در سطح سوم راسگن از مجموع امتیازهای بهدستآمده در سطح سوم راسگن، در منطقه مورد مطالعه، بازه2 و 5 و 6 هر سه از گروه تیپ 4B، به ترتیب با مجموع امتیازهای 91 و85 و 111 و گروه تیپ 4A با امتیاز 87 در وضیعت ضعیف ناپایدار قرار می گیرند. بازه1 و3 از گروه تیپ 4A، به ترتیب با مجموع امتیازهای 91 و 87 در وضعیت خوب و پایدار قرارگرفته دارند. درواقع طبقه بندی رودخانه درهرود در محدوده مورد مطالعه بر اساس سیستم طبقهبندی سطح یک، دو و سه راسگن، یک ارزیابی منطقی است که اطلاعات ریزتر و دقیقتری را برای کاربردهای مدیریتی فراهم میکند.